Vreemde kristallen

Prachtige Penrose-betegeling in het Islamitische kasteel Alhambra in Zuid-Spanje. Escher wist trouwens ook prima raad met Penrose-structuren.
Zoom
Prachtige Penrose-betegeling in het Islamitische kasteel Alhambra in Zuid-Spanje. Escher wist trouwens ook prima raad met Penrose-structuren.

Quasikristallen: half glas, half kristal. Vreemde kristallen met unieke eigenschappen. Dan wil je als wetenschapper wel eens een exemplaar uit de natuur in je handen houden.

Tot nog toe hebben wetenschappers ze alleen zelf kunnen maken, in het laboratorium. Maar 25 jaar nadat het eerste exemplaar in elkaar geknutseld werd, meldden Paul Steinhardt van de universiteit van Princeton en collega's voor het eerst natuurlijke quasikristallen in het Russische Koryak-gebergte gevonden te hebben (Science, 5 juni).

Quasikristallen bestaan meestal uit een combinatie van aluminium en andere metalen zoals mangaan, kobalt of nikkel. Alhoewel de atomen in het gesteente niet zo netjes in drie dimensies gerangschikt zijn als in een kristal, zit er wel degelijk structuur in het spul. Die complexe opbouw wordt vaak vergeleken met de Penrose-betegeling.

Wetenschappers dichten de vreemde kristallen allerlei bijzondere eigenschappen toe. Zo zouden ze harder zijn dan kristallen en bijzondere optische eigenschappen hebben. Geen wonder dat de Amerikaanse natuurkundigen opgewonden zijn over hun bijzondere vondst, een mix van aluminium, koper en ijzer. Nu ze weten onder welke condities - zoals temperatuur en druk - de stenen zijn ontstaan, hopen ze nieuwe quasikristallen in het lab te kunnen maken.

Frederique Melman