‘U zit in een wachtruimte met een zwarte en blanke man. De zwarte man staat op om zijn telefoon te halen, stoot per ongeluk de blanke man aan en verlaat de kamer. Als hij weg is, zegt de blanke man: “Stomme neger”. Hoe voelt u zich daarbij?' Deze vraag werd aan een groep – niet zwarte – testpersonen gesteld. Ze voorspelden flinke verontwaardiging. Als ze moesten kiezen met wie ze na het incident zouden willen samenwerken, koos het gros voor de zwarte man. De realiteit bleek anders. Andere testpersonen die onverwacht met de racistische opmerking werden geconfronteerd, reageerden nogal onverschillig. Ze lieten 'm gewoon voorbijgaan. Blijkbaar ligt racisme in spontane situaties een stuk minder gevoelig. Zijn mensen dan veel racistischer dan ze denken? Net per se, aldus een commentaar van Eliot Smith en Diane Mackie in dezelfde editie van Science. Mensen focussen zich bij hun voorspelling op een element uit de toekomstige situatie, in dit geval racisme, en bepalen aan de hand daarvan hoe ze zullen handelen. In een onverwachte situatie kan de ‘modus operandi’ door heel andere factoren bepaald worden. Om die reden kan iemand compleet anders reageren dan hij zelf zou verwachten. Johan Schaeffer