Het leven van een trendsetter gaat niet over rozen. Nauwelijks heb je de nieuwste gadget in huis, of de volgende dient zich alweer aan. Ook de technologie voor beeldschermen blijft zich razendsnel ontwikkelen.

De traditionele CRT-televisie (‘beeldbuis’) is binnen tien jaar tijd voor een groot deel uit de huiskamers verdwenen. De vroege overstappers kochten een plat scherm dat HD-ready was, een soort marketingtaal voor ‘nog niet helemaal high definition’. Die zijn nu dus druk bezig over te schakelen naar schermen die wel helemaal high definition zijn: Full HD. Deze schermen zijn opgebouwd uit meer beeldpunten, waardoor ze een scherper beeld geven. Bijna alle platte televisies die op dit moment in de winkels staan, zijn plasma- of lcd-schermen, of ze nu HD-ready of Full HD zijn.

Op kleine schaal zijn inmiddels ook schermen met organic light-emitting diodes (OLED) op de markt. Deze schermen hebben als voordeel dat ze van zichzelf al licht geven, terwijl de kristallen van lcd-schermen van achteren moeten worden belicht. OLED-schermen kunnen daardoor nog veel dunner worden gemaakt dan lcd- en plasmaschermen. Bovendien hebben ze een grotere helderheid, een breder kleurenspectrum en een snellere reactietijd.

Van OLED naar ILED
Maar je kunt ze nog steeds niet opvouwen en in je zak steken. En juist dat beloven schermen met inorganic light-emitting diodes (ILED) wel mogelijk te maken, schrijft een aantal wetenschappers in Science. Sang-Il Park en consorten hebben een methode ontwikkeld om ultradunne, flexibele en grotendeels transparante schermen te maken. Die transparantie is te danken aan het feit dat de ILEDs maar een klein deel van het oppervlak van het beeldscherm beslaan.

De onderzoekers denken dat ILED-displays energiezuiniger en helderder kunnen zijn dan OLED-schermen, en bovendien in potentie een langere levensduur hebben. En wat meer is: de displays kunnen op allerlei ondergronden worden geprint, van glas en plastic tot rubber.

Dat klinkt allemaal erg mooi, maar de schermen die de onderzoekers hebben gemaakt waren nog maar enkele vierkante millimeters groot. Ook is de techniek op dit moment nog niet geschikt voor grootschalige toepassing. En toch. Als het eenmaal zover is, zal het gebruik van ILED’s zeker niet beperkt blijven tot computer- en televisieschermen. Ze zouden ook kunnen worden aangebracht op gebouwen, op de zijkant van auto’s, misschien zelfs op de ramen van auto’s. En zou het niet fijn zijn om een mobieltje te hebben dat lekker meebuigt met je bewegingen als het in je zak zit?

Ook de gezondheidszorg zou kunnen profiteren van de nieuwe techniek. De flexibiliteit van ILED maakt displays mogelijk die op het lichaam kunnen worden gedragen. Met behulp van sensoren zouden die kunnen dienen om informatie weer te geven over processen die zich in het lichaam afspelen.

Wondermaterialen
Kortom: toepassingen genoeg. ILED vertoont overigens een aantal opvallende overeenkomsten met grafeen. Ook dit wondermateriaal kan in superdunne laagjes op allerlei flexibele ondergronden worden aangebracht om vervolgens als beeldscherm te werken. Bovendien bestaan er in laboratoria al grafeen-beeldschermen van een aantal vierkante centimeters groot.

Maar welk materiaal de slag ook gaat winnen: trendsetters kunnen hun verzameling beeldschermen binnen afzienbare tijd weer vernieuwen. Met als prettig bijeffect dat trendvolgers binnenkort voor een prikje een prachtig tweedehands Full HD-scherm kunnen aanschaffen.

Bouwe van Straten

Sang Il-Park e.a., ‘Printed assemblies of inorganic light-emitting diodes for deformable and semitransparent displays’, in : Science, 21 augustus 2009.