Geen groepsvorming zonder symbolen

Kliekvorming in het lab

Hoe ontstaan groepen, wilden Zwitserse wetenschappers weten.
Zoom
Hoe ontstaan groepen, wilden Zwitserse wetenschappers weten.

Klitten mensen met een iPod liever samen met mensen die ook zo’n ding hebben, of vormen ze net zo lief een groepje met de eigenaren van andere muziekspelers? Dat ligt eraan hoeveel het hebben van een iPod zegt over iemands gedrag, ontdekken Zwitserse economen.

Mensen werken liever samen met mensen uit hun eigen groep, dan met anderen. Maar hoe worden dat soort groepjes in eerste instantie gevormd, vroegen Charles Efferson van het Institute for Empirical Research in Economics in Zürich en zijn collega’s zich af. Om dat te onderzoeken lieten ze een groep proefpersonen een aantal economische spelletjes spelen. De spelers vormden steeds duo’s en moesten kiezen tussen twee soorten gedrag, A en B. Als beide proefpersonen voor dezelfde gedrag kozen wonnen ze meer punten dan wanneer ze alletwee iets anders deden. Bovendien kreeg de ene helft van de groep meer punten als beiden A kozen, terwijl voor de andere helft allebei B kiezen gunstiger was. De proefpersonen wisten niet tot welke groep ze behoorden. Daar moesten ze spelenderwijs achter zien te komen. Van de buitenkant was niet te zien tot welke groep een ander behoorde. Maar dat veranderde toen ze behalve gedrag ook een symbool mochten kiezen, een rondje of een vierkant. Dat symbool zei in eerste instantie niks over hun andere keuze, die voor gedrag A of B. Ze mochten beide keuzes bovendien zo vaak als ze wilden en onafhankelijk van elkaar wisselen. Maar het viel de economen op dat proefpersonen, nadat ze gewonnen hadden, graag vasthielden aan een gekozen combinatie van gedrag en symbool. Dat schrijven ze deze week in het tijdschrift Science. In de eerste vijf ronden van het experiment hadden de proefpersonen nog geen voorkeur voor iemand die dezelfde vorm had gekozen als zijzelf. Maar in de laatste vijf rondes werkten proefpersonen vrijwel alleen nog samen met mensen met dezelfde vorm als zijzelf. Gedurende het experiment hadden de symbolen betekenis gekregen en daardoor konden de proefpersonen een voorkeur ontwikkelen voor hun eigen groep. Arianne Hinz Charles Efferson, Rafael Lalive, Ernst Fehr, 'The coevolution of cultural groups and ingroup favoritism', Science, 26 september 2008