Het was vannacht weer een bont allegaartje van toeschouwers, operazangers, Nobelprijswinnaars en op eigen kosten ingevlogen wetenschappelijke onderzoekers. Voor de 18e keer werden, in een Monty Python-achtige setting in het Sanders Theater in Harvard, de Ig Nobelprijzen uitgereikt voor onderzoek ’dat mensen eerst doet lachen, en ze daarna aan het denken zet’. Let wel: serieus wetenschappeljk onderzoek, gepubliceerd in evenzo serieuze vaktijdschriften. Vruchtbaarheidsonderzoekster Deborah Anderson kreeg vannacht een Ig Nobelprijs voor haar onderzoek naar de zaaddodende eigenschappen van Coca Cola. In de jaren ’50 en ’60, toen anticonceptiva nauwelijks voorhanden waren, deed het gerucht over deze wonderlijke toepassing van het ‘All American’ drankje voooral de ronde onder Amerikaanse schoolmeisjes. Anderson nam in 1985 de proef op de som, en mixte in het lab vier soorten cola in reageerbuisjes met sperma. Diet Coke bleek sperma-killer nummer 1: na een minuut waren alle zaadcellen in de reageerbuis dood. Het indertijd net geintroduceerde drankje ‘New Coke’ was minder effectief: na een minuut zwom nog 41 procent van de zaadcellen onbekommerd rond. Anderson publiceerde de resultaten in het vooraanstaande medische vakblad New England Journal of Medicine, en werd vannacht samen met twee mede-onderzoekers geëerd met een Ig Nobelprijs. Die moest Anderson overigens delen met de Taiwaneese onderzoeker Chuang-Ye Hong, die twee jaar later in een serie vergelijkbare experimenten aantoonde dat Coca Cola, net als Pepsi Cola, volkomen ongeschikt is als zaaddodend middel. Ook een ander experiment met voedingswaren viel vannacht in de prijzen. De Ig Nobelprijs voor Voeding ging naar de experimenteel psychologen Massimiliano Zampini en Charles Spence. Ze lieten een aantal vrijwilligers in een geluidsdichte ruimte in een stukje chips bijten. Met een microfoontje werd het krakende geluid opgenomen. Dat geluid kregen de chipsetende vrijwilligers vervolgens versterkt, verzwakt, of ontdaan van lage tonen via een koptelefoon te horen. De verbluffende conclusie van het tweetal: hoe harder een chip kraakt, en dan bij voorkeur in het frequenciegebied tussen 2 en 20 kiloherz, hoe verser de chipseter denkt dat het zoutje is. De Ig Nobelprijs voor Economie ging vannacht naar de evolutonair psycholoog Geoffrey Miller, auteur van het boek ‘De Parende Geest’. Miller toonde aan dat striptease danseressen beduidend meer fooi krijgen tijdens hun ovulatie. Een groep Hongaarse en Japanse onderzoekers kreeg de Ig Nobelprijs voor Cognitieve Wetenschappen voor hun studie naar het puzzeloplossend vermogen van amoebes, en drie Franse parasitologen ontvingen de Ig Nobelprijs voor Biologie voor hun studie naar het springgedrag van vlooien op verschillende gastheren. De conclusie van de Fransen: hondenvlooien springen hoger dan kattenvlooien. Gedragseconoom Dan Ariely kreeg de trofee voor zijn onderzoek naar het effect van placebo’s of neppilletjes. Proefpersonen die dachten een goedkoop pilletje van 10 dollarcent te slikken, vonden dat het minder goed werkte tegen pijn dan vrijwilligers die te horen hadden gekregen dat hun pil 2,5 dollar kostte. Een dure fopspeen werkt klaarblijkelijk beter dan een goedkope. Dan was er nog de Ig Nobelprijs voor Archeologie. Die werd toegekend aan twee onderzoekers uit Sao Paulo, die onderzochten wat voor ravage een gordeldier aan kan brengen op een archeologische vindplaats. Daartoe verstopten de twee Brazilianen namaakscherven en gekleurde stukjes steen op een testlocatie, en lieten daarna een gordeldier los. Niet geheel onverwachts maakte het beest er een geweldige puinhoop van. Ook planten vielen dit jaar in de prijzen: de Ig Nobelprijs voor de Vrede ging naar het Zwitserse overheidscomité dat zich bezig houdt met de ethische aspecten van niet-menselijke levende organismes, voor hun uitspraak dat ook planten respect verdienen. Het geeft geen pas, aldus de Zwitsers, om planten ‘willekeurige schade’ toe te brengen. Een goed excuus voor luie tuiniers om het grasmaaien en onkruid wieden voortaan achterwege te laten.

Jacqueline de Vree

Kandidaten voor de Ig Nobelprijs van volgend jaar kunnen worden aangemeld bij Marc Abrahams, e-mail: marca@chem2.harvard.edu, of per post naar: IG NOBEL NOMINATIONS c/o Annals of Improbable Research PO Box 380853 Cambridge MA 02238 USA