Herinneringen wissen kan zeer welkom zijn. Een brandweerman heeft tijdens een verwoestend vuur een ernstig trauma opgelopen en gaat voor de verwerking naar de psychiater. Hij krijgt een spuitje en wordt even later geconfronteerd met z’n ergste schrikbeeld. Wat blijkt? De nare herinnering is verdwenen, weg trauma! Dit is nu nog toekomstmuziek, maar als het aan Joe Tsien en zijn collega’s ligt, helemaal niet onmogelijk. Aan de East China Normal University en het Medical College of Georgia (VS) hebben de onderzoekers specifieke herinneringen van muizen weten te wissen. Dit deden ze door de voorhersenen zo te manipuleren dat er een tijdelijk overschot aan een specifiek eiwit ontstond. Het gaat hier om precies te zijn om ‘alpha calcium/calmodium-dependent protein kinase II’ (αCaMKII). Dat dit eiwit een rol speelt bij herinneringen, was al bekend. Een tekort eraan geeft namelijk ook geheugenproblemen. Tsien en zijn team testten de muizen op verschillende typen herinneringen. Het eerste type was de herkenning van objecten. Er werden tijdelijk objecten in de kooi geplaatst die de muizen vijftien minuten lang uitgebreid konden besnuffelen. Hierna werden de spullen weggehaald. Een uur of een maand later (afhankelijk van het experiment) werden ze teruggeplaatst en werd er gekeken of de muizen ze herkenden. Ook werd er op angstherinneringen getest. De muizen werden geconfronteerd met harde geluiden en lichte schokken. Tijdens de proeven kregen de muizen op verschillende tijdstippen een eiwitoverschot toegediend. Al snel bleek dat de muizen met een overvloed aan CaMKII in hun brein nogal vergeetachtig waren. Voorheen bekende objecten behandelden ze als nieuw en ze waren niet meer bang voor schokken. Maar hoe werkt deze manier van het wissen van het geheugen? De muizen bleken in alle gevallen nog prima in staat te leren en herinneringen op te slaan. Hun leervermogen was dus niet aangetast. Ook oude herinneringen verdwenen niet. Het wissen vond plaats bij het ophalen van een specifieke herinnering. Ter illustratie: om een object te herkennen doet de muis het juiste kastje in zijn brein open. Maar de inhoud hiervan wordt direct door het eiwitoverschot opgevreten en is voor eeuwig verdwenen. In eerdere wis-experimenten werden herinneringen in een ander stadium aangepakt. Onderzoekers zorgden ervoor dat ze niet eens werden opgeslagen. Met de nieuwe methode is het wissen goed te timen. Door de injectie is er namelijk goed te controleren wanneer er een eiwitoverschot in het brein aanwezig is. Herinneringen die tijdens deze overdosis opgehaald moeten worden, verdwijnen. De onderzoekers geven toe zich nog in een zeer experimentele fase te bevinden, maar zien een duidelijke toepassing van dit onderzoek. Oorlogsveteranen die traumatische herinneringen maar blijven afspelen in hun hoofd, kunnen baat hebben bij het wissen hiervan. En als het wissen specifiek aan het oproepen gekoppeld kan worden, lijkt een behandeling niet eens zo ver weg. Johan Schaeffer Cao et al. ‘Inducible and selective erasure of memories in the Mouse brain via chemical-genetic manipulation’, in: Neuron 60, 353-366, October 23, 2008.