Wist u dat 'godoro' in het Swahili 'matras' betekent? De studenten aan de Universiteit van Washington ook niet, maar als deelnemers aan een geheugenexperiment moesten ze het toch leren, samen met nog 39 woorden in de Afrikaanse taal. Het experiment, opgezet door geheugenonderzoekers Jeffrey Karpicke van Purdue University en Henry Roediger van de Universiteit van Washington, was bedoeld om te onderzoeken wat beter werkt: overhoren ('wat betekent 'godoro'?) of studeren ('godoro betekent matras'). Voor een schamele beloning kregen de studenten de Swahili-woordjes kort op het beeldscherm te zien, met hun betekenis, en daarna werden ze overhoord. En dat vier sessies achter elkaar. De studenten waren ingedeeld in vier groepen. Bij de helft van de studenten werden steeds álle woorden overhoord, en bij de andere helft alleen de woorden die ze bij een eerdere overhoring nog niet goed hadden. En die groepen waren ook weer gesplitst: de helft moest steeds alle woorden bestuderen, de andere helft alleen de woorden die ze eerder niet goed hadden geraden. De studenten hielden de reputatie van Washington University hoog. Alle groepen leerden de woordjes ongeveer even snel, bij de derde sessie zaten ze al op 95 procent, na vier sessies zaten alle 40 Swahiliwoordjes er 100 procent ingeramd. Een paar weken later kregen de studenten als moment van de waarheid een eindexamen. De groep van 'uitslovers', die steeds alle woordjes bestudeerd én overhoord had gekregen, deed het - niet helemaal onverwacht - het beste. Zij wisten 80 procent van de geleerde woorden nog. En de 'minimalen', die steeds alleen de nog niet-geleerde woorden bestudeerden en alleeen daarop getest werden, bleken - ook al niet onverwacht - er niet zoveel van te bakken: zij scoorden maar 30 procent goed. Maar bij de andere twee groepen bleek een duidelijk verschil tussen bestuderen en overhoren. De 'overhoorders', studenten die telkens álle woordjes in de test voorgezet kregen, maar alleen de niet-geleerde woorden hoefde te bestuderen, deden het net zo goed als de uitslovers, met een score van 80 procent. Maar de 'bestudeerders', die steeds alle woorden bestudeerd hadden maar alleen de niet-geleerde woordjes overhoord kregen) deden het net zo slecht als de minimalen. Ze hadden tijdens het eindexamen maar 30 procent van de woordjes goed. Ofwel: overhoren, 'retrieval practice' in jargon, heeft een beslissend effect op het uiteindelijk geleerde, concluderen de onderzoekers, terwijl studeren juist nauwelijks effect heeft. Ook is het niet handig om woorden die je eenmaal geleerd hebt uit te sluiten van verder testen, onder het mom dat die al 'klaar' zijn, concluderen Karpicke en Roediger, in tegenstelling tot wat studiegidsen en universiteitscurricula vaak (impliciet) aannemen. "Veel studenten hadden geen idee van de waarde van 'retrieval practice'", stellen de onderzoekers bezorgd. Geheugenonderzoeker Gezinus Wolters van de Universiteit Leiden vindt de onderzoeksresultaten niet echt opzienbarend. "Ik val er niet van achterover. Het belang van retrieval practice is al langer bekend, maar blijkbaar was het tot nog toe niet zo helder aangetoond. Maar studenten kunnen er wel wat aan hebben bij het studeren, ja." Maar weet u nu nog wat 'godoro' betekent? Bruno van Wayenburg Jeffrey Karpicke, Henry Roediger, 'The Critical Importance of Retrieval for Learning', Science, 14 februari 2008