De Italianen spoten ratten in met het van oorsprong bacteriële zenuwgif, officieel botulinetoxine genoemd. Sommige ratten kregen een naald in hun snorhaarspieren, andere direct in een gebied in de hersenen, de hippocampus. Dat bevindt zich in allebei de hersenhelften, maar de onderzoekers injecteerden slechts één van beide hippocampi. Vervolgens was het drie dagen wachten en zoeken naar sporen van botox rond de plaats van injectie. En jawel hoor. Van de snorharen bleek het gif naar de hersenstam te zijn gereisd. En van de hippocampus in de ene hersenhelft, naar zijn tweeling in de andere hemisfeer. De onderzoekers vonden daar niet het botulinetoxine zelf, maar zijn ‘slachtoffers’. Botox valt namelijk een eiwit aan dat betrokken is bij de communicatie tussen zenuwcellen onderling en tussen zenuwcellen en spiercellen. Is dat eiwit stuk, dan liggen communicatie en spieren lam. Het resultaat: een glad huidje. De kapotgemaakte eiwitten op andere plekken dan die van injectie bewezen dat het gif ook daar had huisgehouden. De ratten hadden er evenwel geen last van. Slechts een klein deel van het ingespoten botulinetoxine was gaan zwerven. Natuurlijk is het niet zo fijn te weten dat voor een rimpel bedoelde botox misschien naar het brein reist. En de boel daar lam kan leggen. Maar gelukkig wordt er in geval van groeven maar heel weinig ingespoten, zeggen de onderzoekers. Dus echt veel hebben liefhebbers van de eeuwig jonge huid niet veel te vrezen, denken ze. En het reislustige karakter van het gif heeft ook een voordeel. Nu wordt het al gebruikt als middel tegen overactieve zenuwcellen. Bijvoorbeeld in geval van spasmen, waarbij die oververhitte zenuwcellen zorgen voor overactieve spieren. Op dezelfde manier kan botox een medicijn zijn voor mensen met overactieve hersencellen, speculeren de Italianen. Veel andere geneesmiddelen kunnen het brein niet bereiken, omdat ze de bloed-hersenbarrière niet kunnen oversteken. Maar botox heeft daar geen last van. Dat reist namelijk niet via bloed, maar via de uitlopers van zenuwcellen, hebben de neurowetenschappers in deze rattenstudie ontdekt. Voorzichtigheid is dus geboden, maar botox biedt mogelijkheden. Of: ieder nadeel heb z’n voordeel. Remy van den Brand Flavio Antonucci e.a.: ‘Long-distance retrograde effects of botulinum neurotoxin’, The journal of neuroscience, 2 april 2008