De hele volwassen bevolking wordt binnen een paar dagen uitgeroeid en er zijn geen lijken te vinden. Alleen een paar pasgeborenen en de koningin blijven over. De dader is onbekend. Het klinkt als de nieuwste thriller van Stephen King, maar helaas voor Amerikaanse bijenmelkers is deze nachtmerrie levensecht. Afgelopen winter kregen naar schatting 23 procent van alle bijenhouders in het land te maken met een mysterieuze verdwijning van hun werkbijen, zonder dat ze dode bijen in of rondom hun korven aantroffen. De getroffen bijenmelkers verloren zo de helft tot 90 procent van hun kolonies. En niemand die wist hoe het kwam. Natuurlijk waren er, net als in een spannende roman, genoeg wilde speculaties. Een van de meest opvallende veronderstellingen was dat de bijensterfte wordt veroorzaakt door mobiele telefoons. De straling van deze telefoons zou interfereren met het navigatiesysteem van de bijen, waardoor ze hun bijenkorf niet meer kunnen terugvinden. Een uitgebreid team van Amerikaanse biologen denkt nu een andere oorzaak te hebben gevonden. De dader is een virus, schrijven ze deze week in het online magazine van Science. Deze conclusie trokken ze nadat moleculair bioloog Ian Lipkin van de Universiteit van Columbia wel en niet getroffen bijenkolonies met elkaar vergeleken had. Lipkin keek op moleculair niveau naar alle virussen en andere ziekteverwekkers die bij deze groepen voorkwamen en legde de resultaten netjes naast elkaar. Ziekteverwekkers die bij zowel gezonde als ongezonde bijenkolonies voorkwamen vielen af en uiteindelijk bleef er een virus over dat met de mysterieuze verdwijningen geassocieerd kon worden: IAPV. Dit IAPV-virus werd voor het eerst gevonden in 2004 in Israël. Als een bij ermee geïnfecteerd is geraakt krijgt hij eerst last van bibberende vleugels. Daarna raakt het beestje verlamd om uiteindelijk, net buiten de korf, te overlijden. Dat zou verklaren waarom er geen dode dieren in de korf gevonden werden. De zieke bijen in Amerika hadden echter geen last van bibberende vleugels, maar dat kan komen doordat er sprake is van infectie met nog een ander virus of door een ongelukkige combinatie met omgevingsfactoren, menen de biologen. Behalve naar dit virus wordt er nog met een beschuldigende vinger naar een andere mogelijke dader gewezen: Australië. Want via de lijven van bijen die uit dat continent geïmporteerd zijn zou het virus in Amerika terecht zijn gekomen. In ieder geval hadden alle bijenmelkers die last hadden van de mysterieuze sterfte op de een of andere manier gebruik gemaakt van uit Australië geïmporteerde dieren. Daarbij komt het begin van de onverklaarde slachting overeen met het jaar waarin is begonnen met het importeren van bijen uit het land, namelijk in 2004. Maar waarom sterven bijen dan niet ook massaal in Australië? Dat komt doordat een bepaalde mijt, die het immuunsysteem van bijen aantast, daar niet voorkomt en in Amerika wel, denken de onderzoekers. De bijen zijn daardoor gevoeliger voor een infectie met het IAPV-virus. Hetzelfde gebeurt door het gebruik van bepaalde verdelgingsmiddelen die de bijen ook gevoeliger maken voor besmetting met ander virussen. Maar hoewel het IAPV-virus wel degelijk verdacht is als dader, is een directe link tussen het virus en de bijensterfte niet gevonden. Tot die tijd is het virus dus officieel onschuldig. Er moet nog verder worden gespeurd en daarmee is het wachten op een vervolg. De bij en zijn houder zijn namelijk niet de enigen die getroffen worden door de ziekte. Ook in de Amerikaanse landbouw wordt op grote schaal gebruik gemaakt van bijen voor de bestuiving van gewassen. En ook daar is de schade die de massale bijensterfte aanricht gigantisch. Wordt vervolgd. Arianne Hinz Diana L. Cox-Foster et all, 'A Metagenomic Survey of Microbes in Honey Bee Colony Collapse Disorder', Science Online, 6 september 2007