Kakkerlakken scholen het liefste samen op het donkerste plekje dat ze kunnen vinden. In het laboratorium van José Halloy en collega’s delen ze die soms met kleine robotjes. Dat die eruitzien als lucifersdoosjes, maakt de beestjes niet uit. Ze ruiken namelijk wél precies zo als de echte dieren, en dat is genoeg. In Science van deze week laat de groep van Halloy zien dat de robotjes de beslisvaardigheden van kakkerlakken uitstekend weten te kopiëren. De regels zijn simpel: zoek een schuilplaats en blijf daar langer naarmate hij donkerder is én naarmate er meer kakkerlakken zitten. En inderdaad, of je nu twaalf kakkerlakken en vier robotjes in een arena neerzet met twee schuilplaatsen, of zestien echte kakkerlakken, het resultaat is hetzelfde. In beide gevallen eindigen ze bijna altijd allemaal op de donkerste schuilplaats. Maar als de nepkakkerlakken een tegennatuurlijke voorkeur voor de lichtste schuilplaats ingeprent krijgen, wordt het anders. Dan is het touwtrekken tussen de voorkeuren van beide groepen. In de experimenten wonnen de robots meestal en kwam de hele groep op de lichtste schuilplaats terecht. Volgens de onderzoekers is daarmee bewezen dat de robots een gelijke stem hebben bij de groepsbeslissingen van kakkerlakken, maar in een nieuwsartikel van Science plaatst collega Coby Schall daar een belangrijke kanttekening bij. Het zou ook kunnen dat de robots de schuilplaats bovenmatig aantrekkelijk maken, doordat ze met hun logge ‘lijven’ extra schuilmogelijkheden creëren. Er zullen kakkerlakvormige robots nodig zijn om haar te overtuigen. Elmar Veerman