Lang gold het maken en gebruiken van werktuigen als iets wat alleen mensen beheersten, bevoorrecht als ze waren met hun superieure intellect. Inmiddels is wel duidelijk dat onze soort daarin niet uniek is. Chimpansees gebruiken bijvoorbeeld stenen hamers en aambeelden om noten te kraken, dolfijnen beschermen hun neuzen met een passende spons als ze in de bodem willen wroeten en kraaien fabriceren haakjes om voedsel uit holletjes te peuteren. Deze week brokkelt er weer een stukje van ons zelfbeeld af. Het maken van werktuigen voor de jacht op zoogdieren is ook al niet voorbehouden aan mensen. Chimpansees doen dat namelijk net zo goed, melden de antropologen Jill Pruetz en Paco Bertolani. Zij observeerden in 2005 en 2006 regelmatig een groep van 35 chimpansees in Fongoli, een savannegebied in het zuidoosten van Senegal. Vooral de vrouwen en kinderen in die groep maken vaak een soort korte prikstokken van takken, die ze afbreken en van zijtakken en bladeren ontdoen. Speren, noemen de onderzoekers dit. Soms maakten de chimpansees er met hun tanden ook een scherpe punt aan. Pruetz en Bertolani zagen de apen 22 keer zo’n speer maken. Ze deden dat steeds op momenten dat ze een holte in een boom tegenkwamen. In die holtes zitten soms Senegalgalago’s. Dat zijn kleine halfaapjes, die overdag slapen en ’s nachts op zoek gaan naar vruchten, zaden, insecten en andere lekkere hapjes. Voor de chimps zijn deze schattige diertjes een gewilde, maar moeilijk te vangen snack. De speren waren duidelijk bedoeld om schuilende halfaapjes te grazen te nemen. Met korte prikbewegingen stootten de chimps hun werktuigen de holtes in. Daarna roken of likten ze aan de punt. Van de 22 pogingen was er uiteindelijk maar één succesvol. Een chimpanseevrouw ving een halfaapje, dat ze zelf oppeuzelde. Ze moest er wel eerst een grote tak voor afbreken, zodat ze het arme diertje uit zijn holte kon trekken. De speer had het blijkbaar zodanig verwond, dat het niet meer kon wegspringen. Er werden nog twee keer chimps gezien die een halfaapje aan het verorberen waren. Maar hoe ze die gevangen hadden, was de onderzoekers ontgaan. Dat het vooral de vrouwen en onvolwassen dieren zijn die speren fabriceren, is heel opvallend, schrijven de twee antropologen in het vakblad Current Biology, waarin ze hun ontdekking presenteren. Het werpt een nieuw licht op de ontwikkeling van jachtwapens bij de mens, menen ze. De chimpansees van Fongoli leven namelijk in een zelfde soort landschap als vroege mensachtigen, dus is het niet zo gek om te veronderstellen dat ook bij ons de vrouwen het voortouw hebben genomen in de technologische ontwikkeling. Elmar Veerman Jill D. Pruetz en Paco Bertolani: ‘Savanna chimpanzees, Pan troglodythes verus, hunt with tools’, Current Biology, 6 maart 2007