Wie gaat er nou niet watertanden bij de gedachte aan een vers stukje, licht gebakken tonijn? Bijna iedereen toch? En het mooie is dat deze prachtvis altijd en overal te krijgen is. De vraag is alleen: hoe lang nog? Net als met andere vissen gaat het niet zo goed met de tonijn. Hele populaties verdwijnen in rap tempo van het toneel. Leefgemeenschappen bestaan uit steeds minder soorten en daar plukken wij mensen uiteindelijk de zure vruchten van, waarschuwen Boris Worm en collega's in de nieuwste editie van Science. Boris Worm is verbonden aan de Dalhousie Universiteit in Halifax, Canada en verzamelde samen met collega’s alle gegevens die hij kon vinden met betrekking tot biodiversiteit in zee. Zo vergaarden de wetenschappers de resultaten van experimenten waarin onderzoekers de soortenrijkdom of genetische diversiteit manipuleerden, lokale en regionale visserijgegevens en de cijfers van vangsten over de hele wereld uit de database van de 'United Nations Food and Agriculture Organization' (FAO). De wetenschapper gooide simpel gezegd alle cijfers op een hoop, in een poging te ontdekken wat voor gevolgen een daling van de biodiversiteit heeft op ecosystemen en hun diensten, in de vorm van eetbare vis en schoon water. Hoewel de oorsprong van de gegevens zeer divers was, leverden die gecombineerd toch vrij eenduidige antwoorden op, meldt Worm. Zo vond hij een positief verband tussen biodiversiteit en de opbrengst van een ecosysteem. Hoe meer diersoorten er in een stukje zee rondzwemmen, hoe meer die mensen oplevert. Een rijke zee levert meer vis en ander eetbaar spul op en is, met dank aan filterende schelpdiertjes, schoner, concluderen de auteurs van het Science-artikel. En een ecosysteem met veel verschillende dieren is stabieler. Het herstelt zich sneller na een ramp en past zich gemakkelijker aan, aan veranderende omstandigheden. Het slechte nieuws is dat er steeds minder van die rijke zoutwatergebieden zijn. Sommige visstekken zijn al volledig leeggevist en visserij-afhankelijke kustdorpen leeggestroomd. Bekende voorbeelden zijn de stekken bij Peru en Newfoundland. De eerste was ooit rijk aan ansjovis en bij Newfoundland is geen kabeljauw meer te vinden. Als we zo doorgaan, zegt Worm, zijn in 2048 alle huidige visserijgebieden leeggevist. Met andere woorden: alle vissen die we nu zo graag eten, zijn dan op. Dat is niet best. "Nee, dat is zeker niet best", vindt Jef Huisman, hoogleraar aquatische microbiologie en werkzaam aan het Instituut voor Biodiversiteit en Ecosysteem Dynamica van de Universiteit van Amsterdam. "Maar ik sta er niet van te kijken. Sinds het midden van de jaren negentig vangen we jaarlijks de totale productie van de oceanen weg. We zitten dus al een tijd aan de max. Vis nog iets meer en je bent de boel aan het afbreken. Ik ken de precieze cijfers van nu niet, maar ik had zelf ook wel ingeschat dat we halverwege deze eeuw met een probleem zouden komen te zitten." Of de bron van alle kwaad het verlies aan biodiversiteit is, durft Huisman niet te zeggen. "Het is allemaal zo complex, er zijn natuurlijk een heleboel oorzaken voor de achteruitgang van ecosystemen en hun productie. Zo betwijfel ik of een daling van de biodiversiteit in het algemeen slecht is. Wel denk ik dat het slecht is om bepaalde soorten weg te halen. Ik vind het bijvoorbeeld dom om vooral de grote vissen te bejagen, hetgeen nu gebeurt. Zij staan aan de top van de voedselpiramide en die room je als het ware van boven af. Dat schudt een leefgemeenschap behoorlijk door de war. Als we op deze manier blijven vissen, zitten we straks alleen nog maar garnaaltjes en kwalletjes te eten. Want dat is dan het enige wat over is." Het goede nieuws is volgens Boris Worm dat het tij nog is te keren. Uit de cijfers bleek het beschermen van mariene gebieden helpt. De biodiversiteit stijgt er gemiddeld met 21 procent en aan de randen van reservaten vangen vissers meer dan elders. Het advies van de onderzoeker is dan ook in te grijpen nu het nog kan. Door op een ‘duurzame’ manier te vissen, belangrijke leefgebieden zoals koraalriffen en baaien die fungeren als kraamkamers te beschermen en natuurlijk, minder te vervuilen. Remy van den Brand Boris Worm e.a.: ‘Impacts of biodiversity loss on ocean ecosystem services’, Science, 3 november 2006