Prijsvraag kweekvlees: de uitslag

Happy Meat, La Brund en Kreas

Gekweekt spiertje in een petrischaaltje. Afb: Carlijn Bouten, Tu/E.
Zoom
Gekweekt spiertje in een petrischaaltje. Afb: Carlijn Bouten, Tu/E.

Meer dan tweehonderd inzendingen stroomden de afgelopen weken binnen op de oproep om een nieuwe naam te bedenken voor ‘kweekvlees’. De jury beloonde drie inzendingen met een internetradio.

Het moet het vlees van de toekomst worden: kweekvlees. Dat is vlees dat in het laboratorium wordt gemaakt door stamcellen uit te laten groeien tot vleesweefsel. Vijfentwintig jaar geleden bedacht de geneeskundestudent Willem van Eelen dat het mogelijk moest zijn om vlees in de reageerbuis te kweken. Twintig jaar later, in 2000, kreeg Van Eelen wereldwijd patent op het maken van kweekvlees. Onlangs kreeg zijn bedrijf Vitro Meat twee miljoen euro subsidie om het idee verder te ontwikkelen. Dat doet hij samen met vleesprofessor Henk Haagsman van de Universiteit Utrecht. Beide heren waren te gast in de laatste uitzending van NWTV. Ze vertelden onder meer niet helemaal gelukkig te zijn met de benaming 'kweekvlees'. Daarop schreef de redactie een prijsvraag uit waarbij u, de toekomstige consument, een nieuwe naam kon voorstellen. Meer dan tweehonderd inzendingen kwamen de afgelopen weken per e-mail binnen. Het meest genoemde alternatief voor kweekvlees is 'lablap', of varianten daarop zoals runderlab, hamlab en dergelijke. De jury meent evenwel dat de lablap als commercieel produkt geen lang leven beschoren is. Het klinkt namelijk een beetje vies. Veel inzenders bedachten een naam die van 'vlees' is afgeleid, zoals groeivlees, kunstvlees en biovlees. Vaak werd daarbij de technologische oorsprong van het produkt benadrukt, zoals in petrivlees, vitrovlees en celvlees. De omschrijving 'plusvlees' van Bas Pinto trof ons als een mooi staaltje Orwelliaanse new-speak. Ook waren er omschrijvingen als vlees 2000 en vlees 2.0, als ware het een update van een softwareprogramma. Enkele inzenders hebben zich laten inspireren door de sciencefiction klassieker 'Soylent Green' (1973), waarbij de titel verwijst naar het kunstvoedsel van dubieuze herkomst dat in het jaar 2022 wereldwijd wordt gegeten. Om het vlees van de toekomst echter brutaalweg 'Soylent Green' te noemen, zoals een medewerker van het ministerie van LNV gekscherend suggereerde ("buiten mededinging"), gaat ook de jury wat ver. De afgeleide variant die Dick de Graaf voorstelde, Joylands Green, maakt al een grotere kans. Veel inzenders zagen het vlees van de toekomst duidelijk zitten, zo mag geconcludeerd worden uit een lange lijst opgewekte namen. Daarbij werd vaak de vegetarische en/of de milieuvriendelijke kant van het produkt benadrukt werden. U ziet het direct al bij de natuurvoedingswinkel in het koelvak liggen: natuvlees, groenvlees of vegavlees. Blijvlees en droomvlees acht de jury evenwel teveel van het goede. De categorie 'nieuwe woorden', zoals weef (Frank Jordan), vles (Menno de Boer) en vlaas (Paul Ruijsink) kon vooral het schrijvende deel van de jury bekoren. Het voordeel van zo'n compleet nieuw woord is bovendien dat er nog geen enkele associatie mee is verbonden. Ook mooi: de manipulette van Trudy Valster-Krowinkel. Niet iedereen liet zich beperken door de Nederlandse taal. Mooie buitenlandse vondsten zijn de Boeuff du Professeur van Cindy Hagens, Artiande (Len Lipman), en Turcarne van Jacco Vissers ("Ik vind het zelf wel lekker klinken"). Bijzondere vermelding gaat naar Kultiva Karni - kweekvlees in het Papiamento - ingezonden door Petra Wezenberg. Een medewerker van de VPRO zond ons - buiten mededinging, dat spreekt - de benamingen schaamlap en fopvlees. De bouwboutjes en de cultuurkluiven van Dhr. M. Ockels zien de juryleden ook niet direct in de winkel liggen, hoewel snackfabrikanten een goede traditie hebben waar het gaat om het verzinnen van onwaarschijnlijke namen voor hun producten, zoals de berenhap en de gehaktstaaf. Uit de longlist stelden de juryleden elk een shortlist van vijf favorieten op. De juryleden bleken echter een dusdanig uiteenlopende voorkeur te hebben, dat een unaniem oordeel niet mogelijk was. Daarom zijn, heel democratisch, die inzendingen gehonoreerd die op meer dan één shortlist werden genoemd. Dat waren er drie. De prijswinnaars zijn La Brund van Joop de Meij ("zelf vegetarier"), Ewart Kuijk met Kreas ("Grieks voor vlees"), en Dafne Westerhof van varkensparadijs Het Beloofde Varkensland met Happy Meat ("Dan weet je dat je lekker gaat eten en dat er geen dier voor heeft hoeven lijden"). De jury beloont deze drie inzendingen met een internetradio. Geestelijk vader van het vlees van de toekomst, Willem van Eelen, liet telefonisch weten dat de kans erg klein is dat u over een aantal jaar een stukje La Brund, Kreas of Happy Meat op uw bord heeft liggen. "Er zaten absoluut leuke inzendingen bij. Maar we hebben tien jaar geleden de naam In Vitro Meat al vast laten leggen. En dat zal het dus worden." De jury bestond uit Stan van Engelen, Rob van Hattum, Jacqueline de Vree, Annemieke Smit (allen VPRO), Willem van Eelen (In Vitro Meat), Henk Haagsman (UU) en Sanne Deurloo (Natuurwetenschap en Techniek). Over de uitslag kan niet worden gecorrespondeerd. Jacqueline de Vree