Methaan producerende bacteriën staan ergens helemaal aan het begin, bij de wortels van de levensboom. Het leven zou 3,8 miljard jaar geleden op aarde ontstaan zijn en methaanbacteriën zouden bij de eerste levensvormen hebben gehoord. Een echt, tastbaar bewijs van hun oeroude bestaan was er echter niet. Enkele Japanse onderzoekers vonden dat wel, diep in de lavagesteenten van de Dresser Formatie in het westen van Australië. De Dresser Formatie onstond tussen de 3,5 en 3,45 miljard jaar geleden. Deze rotspartij bestaat uit lavagesteente ofwel basalt met 'siliciumdijkjes'. Deze kanalen zijn 30 centimeter tot 20 meter breed en de meeste zijn meer dan 100 meter lang. De langste meet een kilometer. In het silicium zitten kwartsmineralen en in die kwartsmineralen zitten weer minuscule vochtbelletjes. Het waren deze bubbels waarin de Japanners geïnteresseerd waren. In Nature van deze week beschrijven ze hoe ze het kwarts kapot maakten en de inhoud van de belletjes opvingen. Die inhoud bestond voor het grootste deel uit water (H2O) en koolstofdioxide (CO2), maar ook een beetje uit methaan (CH4). Nu kan methaan op verschillende manieren ontstaan. Bacteriën kunnen het vormen, maar het komt ook vrij bij de afbraak van organisch materiaal onder invloed van warmte. Verder onstaat CH4 simpelweg als water- en koolstofdioxidemoleculen op een bepaalde manier met elkaar botsen. Kijkend naar de isotopen ofwel de herkomst van de koolstofmoleculen in het methaan, concluderen de onderzoekers dat ten minste een deel van het broeikasgas door bacteriën is gemaakt. Daarmee hebben de Japanners waarschijnlijk de oudste monsters van een bacterieel gas ontdekt. Het leuke is bovendien dat het in lavagesteente zat en niet in een of ander meer. Lava komt uit de aarde. En dat betekent dat er 3,5 miljard jaar geleden al leven onder de aardkorst zat. Waar het er misschien zelfs van bruiste. Remy van den Brand Yuichiro Ueno en anderen, 'Evidence from fluid inclusions for microbial methanogenesis in the early Archaean era', Nature, 23 maart 2006.