Het geslacht van de wetenschap

- Zoom
- Ben - voorheen Barbara - Barres. “Ik word achterdochtig als mensen die in het voordeel zijn verkondingen dat de minder bevoorrechten nu eenmaal zo geboren zijn.”
In het tijdschrift Nature viel afgelopen week een opmerkelijk commentaar te lezen, waarin hoogleraar neurobiologie Ben Barres de vloer aanveegt met het seksisme in de wetenschap. Pikant detail: tot voor tien jaar geleden ging Barres door het leven als vrouw.
Barres heeft zich flink opgewonden over uitspraken als die van Harvard-baas Lawrence Summers, die een jaar geleden suggereerde dat vrouwen het gewoon niet kúnnen, topwetenschap bedrijven. ‘Aangeboren eigenschappen’ zouden volgens Summers verklaren waarom ze bijna geen hoge functies in de natuurwetenschappen en wiskunde bekleden. Ook taalwetenschapper Steven Pinker (Harvard) en celbioloog Peter Lawrence (Cambridge UK) scharen zich in het kamp van Summers.
In het tijdschrift Nature krijgt Barres uitgebreid de ruimte voor een weerwoord. En dat is, zeker voor een wetenschappelijk tijdschrift, een nogal opmerkelijk weerwoord. Want naast wetenschappelijk verantwoorde argumenten beschrijft Barres ook zijn persoonlijke ervaringen als wetenschapper– eerst als vrouw, en later als man. “Niemand begrijpt beter dan ik dat er aangeboren verschillen zijn tussen mannen en vrouwen”, schrijft Barres die tien jaar geleden een geslachtsveranderende operatie onderging en sindsdien als man door het leven gaat. “Maar het grootste verschil dat mij is opgevallen is dat mensen die niet weten dat ik van geslacht ben veranderd, me met veel meer respect behandelen [dan vroeger]. Ik kan zelfs een hele zin afmaken zonder te worden onderbroken door een man.”
Het ligt dan ook niet aan de vrouwen zelf, dat ze minder ver komen dan mannen, maar aan de omgeving. Barres voert enkele wetenschappelijke studies op, waaruit blijkt dat vrouwen niet emotioneler zijn dan mannen en ook niet minder competetief zijn. Ook zijn er nauwelijks verschillen in wiskundige vaardigheden tussen jongens en meisjes van 4 tot 18 jaar. De reden voor de achterstandspositie van vrouwen is dan ook aan iets anders te wijten, stelt Barres: een diepgeworteld gebrek aan zelfvertrouwen, veroorzaakt door de van jongs af aan ingeprente gedachte dat vrouwen minder waard zijn dan mannen. Barres roept topwetenschappers – mannen én vrouwen – op zich uit te spreken tegen zulke vernederende praat.