Wie het klimaat van de toekomst wil kunnen voorspellen, moet allereerst kijken naar het verleden. En dat betekent hard werken in laboratoria en in het vrije veld. Boringen in aarde, ijs en zeebodems geven een steeds gedetailleerder beeld van de schommelingen in temperatuur en vochtigheid. Van miljoenen jaren geleden, maar ook van tijden die nog niet zo ver achter ons liggen. Broeikasgassen spelen daar een belangrijke rol bij, maar variaties in zonneactiviteit zijn ook belangrijk. Ze kunnen plaatselijk soms forse verschillen in neerslag veroorzaken, laten de resultaten van het ACCROTELM project zien. Die afkorting staat voor Abrupt Climate Changes Recorded Over The European Land Mass, een groot Europees onderzoek. Om de resultaten ervan onder de aandacht te brengen van beleidsmakers en studenten, hebben de deelnemers een film gemaakt over hun werk en de betekenis daarvan voor de klimaatdiscussie. Een grote groep wetenschappers heeft de afgelopen drie jaar boringen gedaan in veengebieden in heel Europa. Veen is heel geschikt om nieuw licht te werpen op de klimaatschommelingen van de afgelopen paar duizend jaar. Dat is onder meer te danken aan het feit dat de aangroei en de erin levende microscopische diertjes sterk afhankelijk zijn van de regenval. Ook geven bewaard gebleven stuifmeelkorrels informatie over de omliggende plantengroei, en daarmee over temperatuur en vochtigheid. De resultaten uit het zuidoosten van Frankrijk, Zwitserland en Noord-Italië laten een sterke samenhang zien tussen de waterniveau’s van meren en de activiteit van de zon. In Nederland had klimaatverandering aan het einde van de bronstijd (2800 jaar geleden) enorme gevolgen voor boeren in West-Friesland, zegt de Amsterdamse onderzoeker Bas van Geel in de film. Het werd daar plotseling natter, waardoor hun land in veengebieden veranderde en ze gedwongen werden te verhuizen. Zulke regionale effecten zijn met de huidige klimaatmodellen nog niet te simuleren, betogen de onderzoekers. Die modellen moeten dus aangepast worden, als we willen weten hoe de aanstaande klimaatveranderingen zullen uitpakken. Zoals de meeste wetenschappers laten de makers van de film niet na om te zeggen dat daarvoor nog meer onderzoek nodig is. Want ze kunnen de regionale variaties nu wel in kaart brengen, maar nog niet verklaren. De film waarin dit en meer aan bod komt, is een rustige, een beetje ouderwetse productie geworden. Allerlei wetenschappers uit verschillende landen trekken aan de kijker voorbij en geven uitleg over de onderzoeksvragen, de methoden, de resultaten en de betekenis daarvan. Onder hen ook Michael Mann, de man van de veel bekritiseerde ‘hockeystick’-grafiek. Interessante kost voor iedereen die een kijkje wil nemen achter de schermen van het klimaatonderzoek. Elmar Veerman Climate Change is een film over het ACCROTELM project, uitgebracht op dvd.