Elf kiezen, tussen 7500 en 9000 jaar oud, met boorgaatjes erin. Dat is spectaculair, want de oudste sporen van tandartsingrepen dateren van 6000 jaar terug. De elf kiezen zijn gevonden op een begraafplaats in Mehrgarh, een nederzetting uit de steentijd in de Pakistaanse provincie Baluchistan. Daar zijn ze opgegraven door een internationale groep onderzoekers onder leiding van paleontoloog en tandenspecialist Roberto Macchiarelli. In het tijdschrift Nature van deze week beschrijven ze hun vondst. De kiezen behoren toe aan negen verschillende individueën: twee mannen, vier vrouwen, en drie personen van wie het geslacht niet viel te bepalen. In alle kiezen zijn op de kauwvlakken één of meer kleine boorgaatjes te zien, 1 tot 3 millimeter breed. De randen van de gaatjes zijn een beetje afgesleten, en dat wijst erop dat de bezitter van de kiezen er nadien nog geruime tijd mee heeft gekauwd en gegeten. De gaatjes zijn dus niet pas na de dood in de kiezen gemaakt. Waarom de gaatjes in de kiezen zijn geboord, is niet duidelijk. Het lijkt erop dat ze nadien ergens mee gevuld zijn, schrijven de onderzoekers, maar van het vulsel ontbreekt ieder spoor. Of de ingreep bedoeld was om cariës te bestrijden, zoals dat vandaag de dag in de tandartspraktijk gebruikelijk is, is ook al niet duidelijk. Sommige geboorde kiezen vertonen inderdaad sporen van cariës, maar andere weer niet. En ook kiezen waarin niet geboord was, waren vaak aangetast door cariës - de onderzoekers vonden alles bij elkaar zo'n vierduizend tanden en kiezen op de begraafplaats, afkomstig van 225 individuëen. Uit schoonheidsoverwegingen zijn de gaatjes in ieder geval niet geboord, merken de onderzoekers op. Daarvoor zaten de kiezen te ver naar achteren in de kaak. De gaatjes zijn waarschijnlijk met vuurstenen boortjes in de kiezen gemaakt. Op verschillende plaatsen in de nederzetting zijn zulke boortjes aangetroffen, meestal vlak in de buurt van kralen, edelstenen en schelpen. Het heeft er dus alles van weg dat de vroegste tandarts tevens sieradenmaker was. Het martelende bezoekje aan de steentijdtandarts hoefde beslist niet lang te duren. De onderzoekers hebben geprobeerd om in een echte mensenkies net zulke gaatjes te boren als de oertandarts heeft gedaan, met een boortje uitgerust met een vuurstenen kop. Dat ging verbazingwekkend snel. Binnen een minuut was het klusje geklaard, schrijven ze. Jacqueline de Vree Roberto Macchiarelli et al, 'Early Neolithic tradition of dentistry', in: Nature, 6 april 2006.