Als je onder narcose wordt gebracht, is er een gerede kans dat je maaginhoud weer naar boven komt. Door die oprispingen kunnen ontstekingen ontstaan. Daar zit je als pas-geopereerde patiënt niet op te wachten. Misha Luyer, chirurg in opleiding in het Academisch Ziekenhuis Maastricht, heeft onderzocht wat het effect is van een vetrijke voeding, toegediend kort voor ingrijpende operaties op proefdieren. Daarover schrijft hij samen met Jan-Willem Greve en Wim Buurman in het tijdschrift Journal of Experimental Medicine. Wanneer vet van de maag naar de twaalfvingerige darm worden getransporteerd, produceert het lichaam het hormoon cholecystokinine (CCK), legt Misha Luyer uit. “Dat hormoon geeft aan het autonoom zenuwstelsel een signaal door. Dat signaal zegt: `ik ben verzadigd’. Het zorgt dus voor het voldane gevoel dat je na eten krijgt.” Nu blijkt dat daardoor het zenuwstelsel op zijn beurt een signaal afgeeft, waardoor ontstekingen worden geremd. Door patiënten te verplichten nuchter een operatie in te gaan, voorkom je dat signaal, en ondergraaf je het natuurlijke vermogen van het lichaam een ontstekingsremmende stof aan te maken. Vet dat van de maag naar de twaalfvingerige darm moet, zou dit vermogen herstellen, waardoor de kans op ontstekingen kleiner wordt. Bovendien verbetert CCK de bacteriën-werende functie van de darm. Dus voortaan krijgen we vóór de operatie een lekkere vette bak patat? “Nee, dat is niet de bedoeling”, zegt Luyer. Mogelijkerwijs gaat de praktijk worden dat de patiënt via sondevoeding kortstondig en gericht vloeibare vetten toegediend krijgt. “Daardoor geef je het lichaam een signaal om de ontstekingsreactie te temperen via de aanmaak van CCK die het zenuwstelsel activeert.” Luyer en consorten probeerden de ingreep in het laboratorium uit op ratten. Die gaven ze olie, voorafgaand een aan ingreep waarbij een grote hoeveelheid bloed werd afgetapt, zoals ook gebeurt bij mensen die een zware operatie moeten ondergaan. Dankzij die olie kregen de ratten minder ontstekingen. Dat het mechanisme zo netjes werkte, wordt gezien als een spectaculaire doorbraak. Er is namelijk al van alles geprobeerd om de ontstekingen bij operatiepatiënten vóór te zijn, zoals het preventief toedienen van antibiotica. De vinding van de werking van CCK-opwekkend vet kan ook van belang zijn bij de aanpak van darmziektes waarbij ontstekingen een rol spelen, zoals de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa, en mogelijkerwijs via een omweg zelfs voor de bestrijding van ontstekingsziekte reuma. Volgende stap is de methode voorzichtig uitproberen op mensen. Zo is bijvoorbeeld onduidelijk hoeveel vet een te opereren mens nodig heeft en in welke concentratie. Het is te hopen is dat het effect even gunstig blijkt als bij ratten. Mieke Zijlmans Misha D. Luyer, Jan Willem M. Greve, M’hamed Hadfoune, Jan. A. Jacobs, Cornelis H. Dejong, en Wim A. Buurman: “Nutritional stimulation of cholecystokinin via the vagus nerve’’, in het Journal of Experimental Medicine, volume 2002 pags 1023-101028 (2005