Een non komt na het winkelen terug in het klooster met een papegaai. “Kijk eens wat ik heb gekocht,” zegt ze opgetogen tegen de moeder-overste. “Als je aan zijn linkerpoot trekt, zingt hij het Hooglied. Als je aan zijn rechterpoot trekt, dan zingt hij het Onze Vader.” De moeder-overste wil weten: “En als je aan allebei zijn poten trekt?” Zegt de papegaai: “Dan pleur ik op mijn bek, stomme trut!” Als het goed is, krullen uw mondhoeken omhoog. Een stotende reeks stemgeluiden ontsnapt misschien uit uw mond. Uw spieren ontspannen. Uw bloeddruk zakt. In uw bloed komen afweerstoffen vrij. Uw brein pompt het pijnstillende ‘euforiehormoon’ endorfine in uw bloed. Uw speeksel wordt verrijkt met meer van het afweereiwit ‘immuunglobuline-A’. En, nieuw in het lijstje: de doorbloeding van uw aderen wordt beter. Lachen is zojuist weer wat gezonder geworden. Een goede pot gieren en brullen blijkt namelijk de werking van de bloedvaten te verbeteren. Op lange termijn zou dat betekenen: minder kans op hart- en vaatziektes; minder kans op infarct, beroerte en embolie. Dat althans beweert cardioloog Michael Miller (Universiteit van Maryland). Miller bedacht een ontwapenend simpel experiment om de vinger op het effect te leggen. Twintig vrijwilligers moesten een kwartier lang kijken naar lollige scènes uit de lachfilms Kingpin (1996) en There’s Something About Mary (1998). Daarna moesten ze een kwartier lang de deprimerende strandbestorming uit de oorlogsfilm Saving Private Ryan (1998) aanzien. Ondertussen registreerden Miller en collega’s met een echograaf de diameter van de bovenarmslagader van de proefpersonen. Daarnaast registreerden de onderzoekers met tussenpozen de druk op de ader, door te meten hoe snel de ader weer opzwol na indrukken. De lachfilms hadden bij 19 van de 20 vrijwilligers een merkbaar gunstig effect. De ader verwijdde gemiddeld 22 procent sneller dan normaal. Na het zien van het bloedvergieten van Saving Private Ryan verwijdde de ader juist 35 procent langzamer dan normaal. Op het echogram was bovendien zichtbaar dat de armslagader bij het lachen ontspande en wijder werd. De betere doorbloeding was tot drie kwartier na het kijken aantoonbaar. De bevindingen komen niet als donderslag bij heldere hemel. Onder meer de Utrechtse onderzoeker Jeffrey Goldstein toonde al eens aan dat onrustige mensen een zeven keer grotere kans hebben op een hartaanval dan opgeruimde mensen met een breed gevoel voor humor. Miller zelf onderzocht vijf jaar geleden patiënten die met een hartprobleem in het ziekenhuis waren opgenomen. Daaruit kwam naar voren dat zich onder de hartpatiënten minder lachebekjes bevonden dan onder een gezonde controlegroep. Hoewel dat natuurlijk ook anders kan worden uitgelegd: wie met een hartkwaal in het ziekenhuis ligt, heeft weinig reden tot lachen. Hoe een lachsalvo de aderen precies verwijdt, snapt Miller niet. Misschien heeft het iets te maken met het vrijkomen van endorfine. Of misschien komt er bij het lachen wel stikstofmonoxide (NO) vrij. Die stof, niet te verwarren trouwens met lachgas (N2O), brengt ontspanning in de aderwand. Op het cardiologiecongres waar de resultaten vandaag werden gepresenteerd, komt dokter Miller zelfs met een gezondheidsadvies: “Drie keer per week een halfuur bewegen, en eenmaal daags een kwartier goed lachen.” Maar voordat u nu wegklikt naar de eerste de beste humorsite – zelfs lachen heeft een keerzijde. Zo bleek drie jaar geleden uit Australisch onderzoek dat lachen een astma-aanval kan veroorzaken. Bij astmatische kinderen is lachen zelfs een grotere risicofactor dan lichamelijke inspanning of smog. En ook lachen kan teveel van het goede worden. In het oude Rome en in de Middeleeuwen schopte het kietelen van de voetzool het zelfs tot martelmethode. Maarten Keulemans