Je mag tegenwoordig bijna niets meer als zwangere vrouw. Alcohol is taboe, roken blijkt nog schadelijker dan al werd aangenomen. En stresshormonen kunnen het ongeboren kind een slechte start geven, dus wind je vooral niet op over al die beperkingen. Het zal niemand verbazen dat ook blowen, het roken van cannabis, in het lijstje van ongeoorloofde activiteiten staat. Kinderen van cannabisgebruikers hebben vaak een lichte geestelijke achterstand. Wat is er misgegaan bij hun hersenontwikkeling? Dat wordt langzaam duidelijker. Op de website van het vakblad Proceedings of the National Academy of Sciences staat deze week een artikel dat daar een steentje aan bijdraagt. Bovendien toont het een mogelijk gevaar van ‘rimonabant’, een afslank- en antirookpil die volgend jaar op de markt moet komen. Rimonabant is ontwikkeld nadat was ontdekt hoe het komt dat veel mensen van blowen een sterk hongergevoel krijgen. Zogenaamde cannabinoïdreceptoren in de hersenen reageren op de stof THC en dat levert een hongersignaal op. Rimonabant zet juist een rem op die cannabinoïdreceptoren, waardoor de trek in eten vermindert. De trek in een sigaret of een glas whisky trouwens ook, bleek bij praktijkproeven. Natuurlijk zitten die receptoren niet in het brein om ons gevoelig te maken voor cannabis en pillen. Hun echte taak is te reageren op de zogenaamde endocannabinoïden, signaalstoffen die in de hersenen zelf worden aangemaakt. Zouden die signaalstoffen ook in de vroege ontwikkeling al een rol spelen, vroegen Christophe Bernard en een vijftal collega’s uit Frankrijk en Hongarije zich af. En zo ja, raakt het evenwicht dan verstoord bij cannabisgebruik of het slikken van rimonabant? Ze onderzochten de invloed die de cannabinoïdreceptoren hebben op de ontwikkeling van de hersenen bij pasgeboren ratjes. Die worden naakt, blind en hulpeloos geboren. Mensenbaby’s hebben in dat stadium nog een tijdje in de baarmoeder tegoed. Wetenschappers nemen daarom vaak aan dat ratjes in de eerste week na de geboorte goed te vergelijken zijn met ongeboren baby’s in de laatste maanden van de zwangerschap. Het waren niet bepaald prettige proeven voor de diertjes. Er waren experimenten met plakjes hersenen van jonge ratjes, maar ook met levende ratjes die elektroden in hun hersenen geïmplanteerd kregen. Uit die proeven bleek dat de cannabinoïdreceptoren inderdaad aanwezig zijn op bepaalde plekken in het jonge rattenbrein, en dat ze invloed hebben op de prikkeloverdracht tussen zenuwcellen. De prikkeloverdracht raakte verstoord wanneer de cannabinoïdreceptoren werden gestimuleerd of geremd. Een injectie met cannabisachtige stoffen legde de activiteit lam, terwijl een spuitje met het actieve bestanddeel uit rimonabant bij de ratjes resulteerde in epilepsieverschijnselen. En dat is relevant, schrijven de onderzoekers. Zowel cannabisgebruik als het slikken van zogenaamde cannabinoïdreceptor-antagonisten, waar rimonabant onder valt, verstoren het evenwicht in de jonge hersenen en beïnvloeden daardoor de ontwikkeling van de netwerkstructuur. De resultaten steunen dus niet alleen het idee dat blowen tijdens de zwangerschap hersenproblemen bij de baby kan opleveren, maar wijst ook op een gevaar van een pil die nog niet eens op de markt is. Rimonabant kan je straks helpen bij het stoppen met roken of drinken, maar je moet er wel op tijd bij zijn. Wie al zwanger is, zal het van pure wilskracht moeten hebben. Elmar Veerman C. Bernard, H. Gozlan, M. Milh, Y.M. Morozov, T.F. Freud en Y. Ben-Ari: “Altering cannabinoid signaling during development disrupts neuronal activity”, PNAS Early Edition, 13 juni 2005