In februari 2002 versplinterde de Larsen-B ijsplaat, een ijsmassa bij Antarctica met een oppervlakte van 3250 vierkante kilometer. De zee was hier duizenden jaren met ijs bedekt geweest, waardoor er nauwelijks licht tot het water kon doordringen. Toch functioneerde er een ecosysteem in een diepe sleuf op de bodem, rapporteren Amerikaanse aardwetenschappers deze week in EOS, het tijdschrift van de American Geophysical Union. De levensgemeenschap lijkt onafhankelijk van zonlicht te opereren, maar is nu aan het verdwijnen. Het water is plaatselijk heel diep in de baai die tot voor kort door Larsen-B werd bedekt. De baai ligt aan het Antarctisch schiereiland, een smal aanhangsel van Antarctica recht ten zuiden van Zuid-Amerika. In maart van dit jaar lieten onderzoekers van het Amerikaanse Antarctische onderzoeksprogramma een camera de zee in zakken, die ze vervolgens door een trog van 850 meter diep sleepten. Zo maakten ze opnamen van de zeebodem. Het ging ze om de geologische structuur, niet om het vinden van levende wezens. Maar tot hun verbazing vonden ze die wel. De beelden laten een dikke witte mat op de bodem zien, die sterk lijkt op bacteriegemeenschappen op andere plekken in zee. Dat zijn plaatsen waar koud, zwavelrijk water uit de bodem opborrelt. De ecosystemen bij zulke zwavelbronnen halen hun energie uit de chemische reacties en zijn dus niet afhankelijk van zonlicht. In de bacteriemat – want dat moet het wel bijna zijn – waren af en toe gasbellen te zien. En, veel spectaculairder, moddervulkanen, met daarop grote mosselachtige schelpen. De onderzoekers vermoeden dat er nog veel meer van deze levensgemeenschappen onder het ijs verborgen liggen. “Het gebied onder de ijsplaten is groot en er is heel weinig over bekend”, aldus onderzoeker Eugene Domack tegen de nieuwsdienst van Nature. Het is te hopen dat dit geen unieke plek was, want voor de bacteriën en schelpen die de camera wist te registreren, ziet de toekomst er somber uit. De ijsplaat die ze beschermde, is immers verdwenen. Dat betekent een regen van organisch materiaal, waar allerlei nieuwe soorten op af komen. Die zullen de zwavelminnaars snel verdringen en waarschijnlijk ook opeten. Elmar Veerman Eugene Domack, Scott Ishman, Amy Leventer, Sean Sylva, Veronica Wilmott en Bruce Huber: “A chemotrophic ecosystem found beneath Antarctic ice shelf”, EOS, 19 juli 2005