We weten het nou onderhand wel: we zijn te dik. We eten en drinken te veel, en we bewegen te weinig, zodat we steeds vetter worden en straks waarschijnlijk te vroeg doodgaan. Dom natuurlijk, maar ja, we doen het zelf. Hoe komt dat eigenlijk? Dertig jaar geleden was er toch ook genoeg eten voor iedereen, en was bijna niemand te dik. Naast auto’s en roltrappen krijgt frisdrank regelmatig een deel van de schuld in de schoenen geschoven. Frisdrank bevat nul procent vet, maar reken maar dat je er dik van kunt worden. Je lever zet suikers uit de cola of sinas vrolijk om in vetzuren, die elders in het lichaam uit je bloed worden gevist door vetcellen met expansiedrang. Als je genoeg beweegt, verbrand je de suikers en de vetzuren natuurlijk gewoon voor ze de kans krijgen je broekmaat te beïnvloeden. Maar er zijn aanwijzingen dat er nauwelijks tegenop te bewegen is, omdat de suikers in frisdrank sneller dik maken dan calorieën uit andere bronnen. Een groep Duitse onderzoekers heeft het effect van frisdrankconsumptie op muizen onderzocht en publiceert erover in het tijdschrift Obesity Reserach. De dieren kregen gewoon voer, waarvan ze zo veel mochten eten als ze wilden. Daarnaast kregen ze onbeperkt water, ‘de Europese versie van een populaire frisdrank’, ‘de suikervrije Europese versie van een populaire frisdrank’ of water met een forse concentratie fructose erin - 15 procent, wat het ongeveer even zoet maakt als Amerikaanse frisdrank. Om welke frisdrank het ging, wil onderzoeker Matthias Tschöpp niet zeggen. “Dat is niet belangrijk, want ze bevatten allemaal ongeveer evenveel sucrose en fructose. We willen niet dat de aandacht op één bepaald merk vestigen.” Alle muizen begonnen de proef met een lichaamsgewicht van rond de 39 gram. Na zeventig dagen waren de dieren in alle vier de groepen zwaarder geworden. Ook in de watergroep. Water, frisdrank of suikervrije frisdrank maakte geen significant verschil, waarschijnlijk enigszins tot teleurstelling van de onderzoekers. De totale hoeveelheid calorieën die de muizen van de vier groepen innamen, verschilde ook niet noemenswaardig, al kreeg de watergroep wel iets minder binnen. Waarschijnlijk had de proef een stuk meer opgeleverd als er met grotere groepen gewerkt was; nu deden er maar negen dieren per drankje mee. Toch was er één opvallend resultaat. De muizen die het fructosedrankje hadden gekregen, werden een stuk vetter dan de andere. Op frisdrank of water kwamen de muizen gemiddeld ruim vier gram aan, met fructose bijna het dubbele. En dat kwam allemaal voor rekening van extra vet. Met name in de lever zat opvallend veel. Eten en drinken zoveel je wilt is dus al niet goed, maar blijkbaar heeft fructose speciale eigenschappen om je extra snel dik te maken. Zonder dat je daarvoor meer calorieën voor binnen hoeft te krijgen. Wel vreemd overigens dat de gewone frisdrank dat effect niet ook wat meer had. Daar zat 10 procent suiker in, bestaand uit fructose en daarnaast sucrose, dat in de darm wordt omgezet in glucose en… fructose. Heel overtuigend is het allemaal dus niet, maar toch: dit is het eerste onderzoek dat experimenteel bevestigd wat statistieken al deden vermoeden: dat er een oorzakelijk verband is tussen de inname van grote hoeveelheden fructose en de overmatige opslag van lichaamsvet. Mocht het in ander onderzoek bevestigd worden, hoe zou het dan komen dat fructose zo bijzonder vervettend werkt? Misschien doordat de muizen er minder energie door gingen verbruiken. Dat wilden de onderzoekers wel aantonen, maar hun meetmethode was daarvoor niet gevoelig genoeg. Uit ander onderzoek blijkt wel dat fructose een heel ander effect dan andere suikers heeft op hormonen als insuline. Daar moet nog beter naar worden gekeken, schrijven de onderzoekers. De conclusie dat fructose een speciaal talent heeft om de opslag van vet te bevorderen, moet natuurlijk ook gevolgen hebben voor gewetensvolle ouders. Yoghurtjes die geen gewone suiker bevatten, maar slechts ‘de zoetheid uit fruit’, lijken vooral geschikt om kinderen vet te mesten. Het klinkt gezond, maar vruchtensuiker is gevaarlijk spul. Elmar Veerman Hella Jürgens e.a.: “Consuming fructose-sweetened beverages increases body adiposity in mice”, Obesity Research, juli 2005