Het merendeel van de vrouwtjesvliegen is niet bereid tot seks, tenzij ze een tastbaar cadeautje tussen de pootjes hebben. Hun voorkeur gaat uit naar iets te eten. Dat peuzelen ze op terwijl er wordt gecopuleerd. Mannetjesvliegen weten dat, en ze brengen dus een presentje mee voor de dame die ze willen bestijgen. Maar iets eetbaars meebrengen betekent dat het mannetje eerst op jacht zal moeten voor mevrouw voordat hij toekomt aan copuleren. De vraag is of het vrouwtje ook is te versieren met een minder arbeidsintensieve gift. Of gaat de vrijpartij dan niet door? Huwelijks-cadeautjes, noemt de Australische evolutionaire bioloog Natasha LeBas de giften die mannetjesvliegen aandragen om seks te kunnen hebben. ``Zo’n huwelijks-cadeau is bij veel vliegensoorten een verplicht element in de copulatie.’’ De meeste vrouwtjesvliegen nemen echter genoegen met een niet-eetbaar ritueel presentje, zoals een takje of een zaadpluisje dat het mannetje in een windvlaag heeft opgepikt. Zo niet de Rhamphomyia sulcata, een vliegensoort die veel voorkomt in Schotland. Het vrouwtje daarvan wenst voedsel in ruil voor de daad. LeBas is met collega Leon Hockman van de Britse University of Saint Andrews afgereisd naar Schotland om er te onderzoeken wat de invloed is van oneetbare cadeautjes op het paringsgedrag van deze vliegensoort. Omdat bij andere vliegensoorten het traditionele huwelijksgeschenk allang is verschrompeld tot iets gezelligs maar oneetbaars, willen LeBas en Hockman weten of het Rhamphomyia sulcata-vrouwtje ook genoegen neemt met een presentje dat ze niet kan opeten. Ze pakken copulerende Schotse vrouwtjesvliegen daarom heel voorzichtig hun cadeautje af, en vervangen het door een nepcadeau, iets dat niet is te eten. ``Heeeel voorzichtig!’’ benadrukt LeBas, en wel zo dat hun pincetje de vrouwenpootjes blijft aanraken. Want als ze niks meer tussen haar pootjes voelt, is het meteen uit met de pret en vliegt het vrouwtje weg; zelfs wanneer zij het presentje zelf laat vallen, is dat voor de dame reden om de vrijpartij te onderbreken. De biologen stoppen vrouwtje na vrouwtje vervolgens vier types cadeautjes in de handen: een klein propje witte katoen; een verhoudingsgewijs groot propje witte katoen; een klein stukje eetbaar insect, en een groot stuk eetbaar insect. Om te beginnen zijn alle Rhamphomyia sulcata-dames te paaien met willekeurig welk cadeautje: zelfs met een pietepeuterig katoenen pluisje kan het mannetje nog zijn gang gaan. LeBas: ``De vrouwtjes snappen dat niet, die proberen de katoenen balletjes gewoon op te eten.’’ Het verschil tussen de aanvaarding van geschenken zit hem in de duur van de copulatie: bij een klein nep-cadeautje verliest het vrouwtje na ruim honderd seconden haar belangstelling en onderbreekt de vrijpartij, terwijl ze met een flinke, eetbare kluif dubbel zo lang zoet is en het mannetje zeker tweehonderd seconden zijn gang laat gaan. ``Instinctief weten mannetjes dat ook wel’’, zegt LeBas: de royale seks-tijd die een echt groot cadeau oplevert, betekent voor hen meer en een beter ejaculaat, wat op zich goed hoort te zijn voor de soort. In de praktijk loopt de soort echter geen enkel risico door de vluggertjes die kleine of nep-cadeautjes tot gevolg hebben, aldus LeBas: een klein ejaculaat blijkt voldoende voor het voortbrengen van genoeg nageslacht. Sterker: de mannetjes die in de rondte vlogen met een opvallend groot oneetbaar balletje witte katoen, hadden enorm veel aftrek bij de nieuwsgierige vrouwtjes. De ene na de andere vrijpartij volgde, steeds na een minuut onderbroken door de hongerige vrouwtjes. ``Dit is een seksueel conflict’’, stelt LeBas. ``De vrouwtjes willen eten, maar dat krijgen ze niet. Maar zij hebben het niet voor het kiezen, mannetjes bepalen welk cadeautje ze meebrengen. De mannetjes winnen dit seksuele conflict uiteindelijk, want ze komen aan hun trekken zonder dat ze daadwerkelijk hoeven investeren.’’ Zo, concluderen de biologen, moet bij andere vliegensoorten in de loop der tijden de gewoonte zijn geevolueerd om nep-geschenken te geven aan vrouwtjes: seks komt er ook wel zonder de rompslomp die eerst serieus op jacht moeten met zich meebrengt Mieke Zijlmans Natasha R. LeBas, 'An invasion of cheats: The evolution of worthless nuptial gifts', in: Current Biology, 11 januari 2005.