Kent u ze nog: Andrew, Frances, Isabel en Mitch? In de zuidelijke staten van de VS en in het Caraïbische gebied zijn het gevreesde namen. De gelijknamige tropische cyclonen raasden door het gebied met windsnelheden tussen honderd en 240 kilometer per uur, kostten duizenden mensen het leven en veroorzaakten miljarden euro's schade. Kerry Emanuel van het Massachusetts Instituut voor Technologie (MIT) brengt slecht nieuws voor het groeiende aantal kustbewoners aan de lauwe Golf van Mexico en de Atlantische Oceaan. In zijn artikel in Nature van deze week laat hij zien dat de verwoestende kracht van tropische cyclonen de laatste dertig jaar is verdubbeld. De verwoestende kracht blijkt samen te hangen met de temperatuur van het zeewater en daarom verwacht Emanuel dat het verlies aan mensenlevens en aan bezittingen in de 21-ste eeuw nog aanzienlijk zal toenemen. Volgens de theorie zouden tropische stormen heviger moeten worden door de globale temperatuurstijging. Maar tot nu toe is daar niets van gebleken. Dat komt, zegt Emanuel, doordat onderzoekers verkeerd hebben gekeken. Ze hebben het alleen het aantal stormen bijgehouden en daarin was geen stijgende trend ontdekken. Kerry Emanuel dook zelf ook het archief in. Maar hij lette niet alleen op het aantal cyclonen, maar ook op hun hevigheid. En die blijkt juist wel nauw samen te hangen met de temperatuur van het zeewater. Emanuel introduceert een nieuwe maat voor de energie van een cycloon ('power dissipation index'). Die energie is evenredig met de derde macht van de windsnelheid en wordt over de hele duur van de cycloon opgeteld. Een verdubbeling van de windsnelheid betekent dus binnen een bepaalde tijd acht maal zoveel verwoesting. De energie-inhoud van een cycloon is verbijsterend. Het vermogen is tweehonderd keer groter dan het totale elekriciteitsverbruik op aarde ofwel iedere twintig minuten een kernbom van tien megaton. Vandaar dat pogingen om cyclonen te smoren door er een ijsberg heen te slepen of een atoombom in het oog van de orkaan te laten vallen (serieuze plannen van de Amerikaanse overheid in de jaren zeventig) tot mislukken gedoemd zijn. Het zijn slechts speldeprikjes voor een meteorologische monster. De energie van een hele jaargang aan cyclonen bij elkaar opgeteld blijkt keurig in de pas te lopen met de gemiddelde zeewatertemperatuur ter plaatse. Vanaf 1970 neemt de gemiddelde watertemperatuur met een halve graad Celsius toe, en de stormenergie is in dezelfde periode verdubbeld. De windsnelheid nam met 50 procent toe en de duur van de storm met 60 procent. Beiden dragen bij aan de verdubbeling van de hevigheid. Overigens is die verdubbeling veel groter dan de theorie voorspelt. Bij een halve graad temperatuurstijging berekent de computer slechts 10 procent toename in stormschade. Voor het grote verschil tussen de berekende en gemeten stormkracht heeft Emanuel geen sluitende verklaring. Wel trekt hij de conclusie dat de stormschade de komende jaren nog aanzienlijk zal stijgen. De stormen voor de kust van Florida mogen dan het bekendst zijn, de Golf van Mexico heeft er niet het alleenrecht op. Ook elders kunnen tropische wervelstormen ontstaan. Rondom de Stille Oceaan worden China, Japan en de Filipijnen vaak getroffen, net als Centraal Amerika en Australië en Polynesië. Rond de Indische Oceaan hebben India, Bangladesh, Oost-Afrika, Mauritius en Madagaskar regelmatig met cyclonen te kampen, hoewel ze anders genoemd worden (typhoon, Bagyo of hurricane). Kortom, overal waar het zeewater warmer is dan 26,5 graden en de afstand tot de evenaar groter is dan 1100 kilometer, ontwikkelen zich van tijd tot tijd tropische windhozen. Overigens is de verwachte toename in tropische stormen niet alleen slecht nieuws. De cyclonen versterken de Golfstroom die warmte vanuit het Caraïbische gebied richting Europa transporteert. Andere gevolgen van het broeikaseffect (afsmelten van landijs en opwarming van het zeewater) zwakken de Golfstroom juist af. Jos Wassink Kerry Emanuel: "Increasing destructiveness of tropical cyclones over the past 30 years", Nature Vol. 436, 4 aug 2005, p. 686 - 688