Genetisch gemodificeerde gewassen zouden de wereld gaan verlossen van de honger. Maar daar is weinig van gekomen, constateren Jikun Huang en zijn collega’s van het Chinese Centrum voor Landbouwpolitiek. Er wordt wel op grote schaal genetisch gemodificeerd katoen verbouwd en ook gewassen voor veevoer, maar nauwelijks menselijk voedsel zoals rijst. Ook is er weinig lopend onderzoek naar de teelt van GM voedsel. Er heerst, kortom, een taboe op, en het team van Jikun Huang vindt het tijd om dat te doorbreken. De politicoloog Robert Paarlberg (Wellesly College en Universiteit van Harvard) wijdde in 2003 het wereldwijde taboe op GM-voedsel aan de afwijzende houding van Europa. Als namelijk een land genetisch gemodificeerde voedselgewassen verbouwt, moet het die volgens de Europese regelgeving absoluut gescheiden houden van de ongemodificeerde producten. Lukt dat niet, dan loopt het land een grote kans de Europese klanten te verliezen. Veel landen beginnen daarom, ondanks de mogelijke voordelen, toch niet aan de teelt van genetisch gemodificeerde voedselgewassen. Chinese en Amerikaanse landbouweconomen willen die patstelling nu doorbreken. Daartoe zijn ze in China op bezoek gegaan bij boeren met proefveldjes met genetisch gemodificeerde rijst. In zeven dorpen wordt ze daar de variant ‘Xianyou 63’ verbouwd en in een ander dorp de rijstsoort ‘Youming 86’. Beide soorten zijn door inbouw van een bacterieel gen (Bacillus thuringiensis of Bt) immuun gemaakt tegen ongedierte. In de dorpen interviewden de onderzoekers zowel boeren die genrijst hadden geplant als boeren met gewone rijst. Ze vroegen hen naar de oogst, de gebruikte hoeveelheid bestrijdingsmiddelen en de gezondheid van de boeren. Het opmerkelijkste verschil is de hoeveelheid bestrijdingsmiddel die de boeren nodig hadden. Boeren met genrijst hadden aan twee kilo pesticide per hectare voldoende, terwijl hun collega’s vijf keer meer nodig hadden. Dat had ook effect op hun gezondheid. De boeren werd gevraagd of ze tijdens of na het sproeien last hadden van hoofdpijn, misselijkheid, huidirritatie of andere problemen. De mannen met de genrijst hadden nergens last van, maar 10 procent van de anderen wel. Het verschil in de oogst was minder spectaculair. De Xianyou-variant bracht 6 tot 9 procent meer op dan gewone rijst, maar bij de Youming-soort was er geen verschil. De onderzoekers concluderen dat GM-rijst alleen maar voordelen heeft: iets grotere oogsten, 80 procent minder pesticide en gezondere boeren. Ze verwachten dat de Chinese genrijst een belangrijke economische impuls kan betekenen en ze besluiten hun artikel met: “Als China op grote schaal genrijst gaat verbouwen, kan dat gevolgen hebben voor hoe men elders in de wereld tegen genvoedsel aankijkt.” Dit past precies in de strategie die de politicoloog Robert Paarlberg in 2003 bepleitte om Europa over de streep te trekken in de patstelling over genetisch gemodificeerd voedsel. In een artikel in het ethische discussieforum ‘Issues online’ stelt hij vast dat Europa in de afwijzing van genvoedsel volhardt ondanks dat 81 onderzoeken in vijftien jaar tijd geen schade voor mens of omgeving hebben kunnen aantonen. Paarlberg constateert dat de Amerikaans-Europese discussie eigenlijk ergens anders over gaat, namelijk over de macht van grote ondernemingen zoals Monsanto en Syngenta die de gentechnologie pushen. Willen we Europa over de streep trekken, schrijft Paarlberg, dan moeten gengewassen losgeweekt worden van de bedrijven. Nationale non-profit instellingen en internationale wetenschappelijke instituten moeten het overnemen. Verder adviseert hij meer aandacht te geven aan het perspectief van de verbouwer. Want als een arme boer aangeeft dat gengewassen hem beter bevallen en dat zijn gezondheid en het milieu erdoor vooruit gaan, dan is dat geloofwaardiger dan wanneer de leverancier dat zegt. Het artikel in Science, dat precies volgens de richtlijnen van Paarlberg geschreven is, roept inderdaad de vraag op of de categorische afwijzing door Europa niet aan herziening toe is. Jos Wassink Jikun Huang, Ruifa Hu, Scott Rozelle and Carl Pray: “Insect-Resistant GM Rice in Farmers’ Fields: Assessing Productivity and Health Effects in China”, Science, 29 april 2005, Vol. 308, p. 688 – 690 Robert L. Paarlberg: “Reinvigorating Genetically Modified Crops”, Issues in Science and Technology, voorjaar 2003