Honderden, nee, duizenden muizen en ratten is het de afgelopen jaren al overkomen. Ze vielen in slaap. En toen ze weer ontwaakten, was er iets vreselijks gebeurd. Iemand had hun ruggenmerg doorgesneden. Ze konden zich niet meer bewegen, hadden geen gevoel meer in hun pootjes. Maar er kwam hulp. De dieren kregen injecties met immuuncellen, groeifactoren of exotische stoffen met namen als ‘chondroitinase ABC’, ‘fampridine’ en ‘cyclisch AMP’. Andere dieren werden geopereerd. Er werden stamcellen bij ze ingebracht, of zelfs kleine plastic bruggetjes. En het werkte. Sommige ratten kregen weer gevoel in hun pootjes. Een handjevol muizen leerde weer lopen. Enkele dieren herstelden zelfs bijna volledig. Ook Australische onderzoekers zijn erin geslaagd een groep muizen te genezen. “Misschien de meest opwindende ontwikkeling in vele jaren,” zeggen de onderzoekers zelf, want er is sprake van een nieuw middel, en de muizen herstelden haast volledig. Andere onderzoekers zijn voorzichtiger. Muizen zijn geen mensen, zeker niet als het om rugletsel gaat. ”Toen ik 33 jaar geleden in een rolstoel kwam na het breken van mijn nek, waren er ook mensen die zeiden dat er binnen twintig jaar genezing mogelijk zou zijn,” zegt Cedrik Lourens, een medewerker van de Dwarslaesie Organisatie Nederland. Toch is er wel iets veranderd. Tot de jaren negentig dachten de meeste artsen dat dwarslaesies niet uit zichzelf kunnen genezen. Zenuwcellen leken het gewoon te vertikken om weer aan te groeien. Maar inmiddels is duidelijk dat de zenuwcellen best willen. Als ze maar een handje worden geholpen. Het lichaam houdt de groei van zenuwcellen van nature tegen. En dat is maar goed ook, anders zou er wildgroei optreden en zou het zenuwstelsel veranderen in een Gordiaanse knoop. Die ontdekking opende de deur naar een hele nieuwe reeks middelen. Sommige dwarslaesies bij muizen worden behandeld met stoffen die de natuurlijke remmingen van het lichaam op zenuwgroei proberen tegen te gaan. Andere onderzoekers genezen hun muizen met stoffen die de zenuwgroei oppeppen. Weer anderen proberen de uiteinden van de onderbroken zenuwstreng aan elkaar te knopen met zenuwcellen uit het beenmerg of uit de neus. De Australiërs pakken het anders aan: ze proberen de groei van littekenweefsel tegen te gaan. Al tien jaar is namelijk bekend dat groeiende zenuwen letterlijk terugdeinzen voor minieme beetjes littekenweefsel. De groep uit Melbourne kweekte daarom muizen die genetisch zodanig zijn veranderd dat ze geen littekenweefsel aanmaken. Bij de dieren ontbreekt een littekenweefselvormende stof genaamd, ‘EphA4’. Daarna bezorgden ze de dieren een dwarslaesie en keken ze wat er gebeurde. Het experiment werd een regelrechte knaller. De muizen bleken spectaculair te herstellen. Na drie weken konden ze weer lopen, nog een week later konden ze zelfs hun enkel en tenen weer bewegen. Drie maanden lang bleven de muizen zich herstellen. Ze leerden zelfs weer klimmen, en hun poten belasten. Een ‘verrassend’, ‘opwindend’ en zelfs ‘ongelooflijk’ resultaat, zeggen onafhankelijke collega-onderzoekers in de commentaren. De Australiërs hopen dat de techniek over enkele jaren kan worden uitgeprobeerd op mensen. Daartoe moet er eerst een middel worden uitgedacht dat de stof EphA4 in het lichaam uit de weg ruimt. Bovendien zal de techniek niet werken bij patiënten die nu al een dwarslaesie hebben. Die hebben al littekenweefsel. Hoeveel dwarslaesiepatiënten er precies zijn in Nederland, is vreemd genoeg niet bekend. De Dwarslaesie Organisatie Nederland gaat uit van vijf- tot achtduizend rolstoelgebonden patiënten, de Neuroregeneratie Studiegroep (NEST) houdt het op tienduizend. Ervaringsdeskundige Cedrik Lourens lacht. “Ik zeg altijd maar: kijk uit dat je niet verzuurt. Je leest nergens dat er al succes is behaald bij mensen. En tegen de tijd dat er echt een kuur is, komen wij, de mensen die al een dwarslaesie hebben, toch pas als laatste aan de beurt. Zo’n Christopher Reeve, die zijn hele leven in het teken stelde van het weer kunnen lopen, is in mijn ogen gek. Hij vergat te leven.” Maarten Keulemans