Prikpil voor mannen

Afweer tegen eigen zaad

makaak
Vergroten
makaak

Zeven mannetjes-makaken zijn met injecties succesvol onvruchtbaar gemaakt. Dat levert hernieuwd perspectief op voor de veelbesproken anticonceptiepil voor mannen. Verder onderzoek is noodzakelijk, want een kwart van de apen is blijvend steriel.

Een anticonceptiepil voor mannen. Veel mannen schrikken terug bij het idee alleen al. Ze zien het als chemische castratie of zijn bang voor de neveneffecten van toegediende hormonen. “Krijg je daar geen borsten van?” Die angst is bij de methode van bioloog M.G. Rand en collega’s overbodig. De Amerikaanse onderzoekers gebruiken namelijk geen hormonen, maar maken gebruik van het immuunsysteem om de vruchtbaarheid te onderdrukken. Ze spoten negen vruchtbare makaken-mannetjes in met het eiwit Eppine, dat specifiek voorkomt in de teelballen. Eppine komt voor op het de oppervlakte van spermacellen. Het speelt een rol in de klontering van sperma. Daarin gaat iets mis, denken de biologen nu, waardoor het zaad onvruchtbaar wordt, terwijl de aanmaak gewoon door gaat. Zeven van de negen proefdieren ontwikkelde door de Eppine-injectie afweer tegen het eiwit. De immuunreactie werd in het bloed waargenomen als toename van de hoeveelheid antilichamen. Ruim een jaar later testten de biologen de makaken op hun potentie. Ze werden in een kooi gestopt met een wijfje dat met eerdere jongen haar vruchtbaarheid had bewezen. De periode van samenwonen duurde minimaal drie vruchtbaarheidscycli. Daarna kreeg het mannetje nog twee keer een andere partner te bevruchten. Ondanks de ampele mogelijkheden, bleven zwangerschappen uit. Kennelijk waren de geïmmuniseerde mannetjes volledig steriel. Daarna zijn de apen nog anderhalf jaar gevolgd om te zien of de vruchtbaarheid na stopzetting van de injecties terug zou keren. In die periode zijn vijf van de zeven makaken opnieuw vader geworden. Bij twee van hen bleven de pogingen vruchteloos. De onderzoekers concluderen in het Amerikaanse wetenschapsblad Science dat “effectieve en omkeerbare immunocontraceptie in primaten een bereikbaar doel is”. Maar de resultaten zijn nog verre van perfect. Twee van de oorspronkelijk negen apen werden helemaal niet onvruchtbaar door de injecties en twee anderen zijn blijvend steriel geworden. Daar kom je als bioloog misschien mee weg, als arts niet. Jos Wassink M.G. Rand, E.E. Widgren, P. Sivashanmugam, R.T. Richardson et. al.: “Reversible Immunocontraception in Male Monkeys Immunized with Eppin”, Science, Vol. 306, 12 nov 2004, 1189 – 1190