Het boontje, de slakrop en de sojaboon staan op het punt een facelift te ondergaan. Nog even, en de voedingsgewassen houden ons nog veel gezonder dan ze nu al doen. In hun cellen zitten dan drie extra genen: twee uit algen, en een uit een schimmel. Die genen zorgen ervoor dat de gewassen extra vetzuren aanmaken. Gezónde vetzuren welteverstaan, die hart- en vaatziekten, hoge bloeddruk en reuma tegengaan en die de hersenontwikkeling van kinderen bevorderen. Dat is althans de verwachting van een groep Britse onderzoekers, die er deze week over publiceren in het blad Nature Biotechnology. Baoxiu Qi en collega’s van de Universiteit van Bath zijn er als eersten in geslaagd het plantje de zandraket (Arabidopsis thaliana) ertoe aan te zetten de heilzame omega-3- en omega-6-vetzuren aan te laten maken. Die vetzuren komen in de natuur voor in onder meer vette vis, eieren en sommige graansoorten. Maar hoe gezond ze ook zijn voor de mens, zoogdieren maken ze van nature niet zelf aan. We zullen dus af en toe een zalmmoot of een gekookt ei moeten eten, om van het heilzame effect van de vetzuren te kunnen profiteren. Dat wordt een heel ander verhaal nu het met een biotechnologisch duwtje mogelijk blijkt ook planten de vetzuren te laten maken, betogen de onderzoekers. Een zandraket is niet eetbaar, maar wat lukt bij één plant, lukt in theorie ook bij andere planten. Zo denkt Qi dat lijnzaad eenvoudig geschikt is te maken voor de productie van omega-3-vetzuur, terwijl men voor de omega-6-variant zou moeten aankloppen bij gewassen als oliezaad en soja. Behalve ‘gewone’ mensen zouden vooral vegetariërs en veganisten baat hebben bij de techniek – hoewel die nu niet bepaald bekend staan als grote voorstanders van genetisch gemodificeerd voedsel. Maar de voordelen van de omegagewassen zullen de bezwaren doen verstommen, verwachten de Britten. Als het omega-3-vet eenmaal wordt gemaakt door planten, kan de mens vette koudwatervissen als zalmen, sardines en heilbot met rust laten. En dat is weer goed voor de visstand. De visconsumptie ligt toch al moeilijk, gezien de ophoping van gifstoffen zoals kwik en andere zware metalen in vissen. Nóg een voordeel is dat herkauwende boerderijdieren die de genetisch aangepaste zaden eten, minder last hebben van methaangasvorming in hun maag. Plat gezegd levert dat minder uitstoot op van verontreinigende koeienwinden en –boeren. Van de totale broeikasemissie van Nederland nemen de herkauwers 3 procent voor hun rekening. En dat is nog niets vergeleken met landen als Australië en Nieuw-Zeeland, waar het percentage oploopt tot 40 procent. Het is niet voor het eerst dat onderzoekers een oplossing aandragen voor het vetzuurprobleem van de mens. In februari nog onthulden Amerikaanse onderzoekers een genetische truc om het vlees van consumptiedieren zoals kippen en koeien ‘gezond’ te maken, door ze extra omega-3-vetzuren te laten produceren. Daartoe dient er in de dieren slechts één extra gen te worden ingebouwd, afkomstig uit de rondworm C. elegans. Maarten Keulemans Baoxiu Qi, Tom Fraser, Sam Mugford, Colin Lazarus et al.: “Production of very long chain polyunsaturated omega-3 and omega-6 fatty acids in plants”. In: Nature Biotechnology (2004) DOI 10.1038/nbt972