Dolfijnenroos

Huidschilfers geven tuimelaar vaart

noorderlicht nieuws dolfijnen
Zoom
noorderlicht nieuws dolfijnen

Dolfijnen zwemmen sneller dankzij continu afbladderende huidschilfers. De schilfers verminderen de vorming van draaikolkjes die de dieren normaal gesproken zouden afremmen.

Dolfijnen zijn niet zomaar pientere dieren, ze gaan ook nog eens slim om met het water om hen heen. Een prachtig gestroomlijnd lichaam is niet voldoende om zo snel en sierlijk door het water te bewegen. Huidschilfers geven dolfijnen nét dat extra beetje vaart, ontdekten Japanse natuurkundigen. De schilfers verminderen de wrijvingsweerstand met het water, waardoor dolfijnen minder energie kwijt zijn aan zwemmen. Net als op het hoofd en de schouders van iemand met roos, zijn op de tere huid van dolfijnen ook ontzettend veel schilfers te vinden. Continu bladderen huidschilfers van het dier af, omdat hun huid in rap tempo vervelt. Om de twee uur is het volledige dolfijnenvel vervangen, schrijven de Japanse natuurkundigen onder leiding van Yoshimichi Hagiwara in het tijdschrift Journal of Turbulence. De Japanners maakten een computersimulatie van een dolfijnenhuid, inclusief de ontelbare schilfertjes en de wijze waarop ze loslaten van de huid. Vervolgens bekeken de onderzoekers hoe water rondom de huid van een zwemmende dolfijn stroomt. Ze ontdekten dat de golvende vormen van een dolfijnenhuid de wrijving met het water verminderde. Een kwestie van de juiste stroomlijn dus. Maar veel opmerkelijker was de rol van de loslatende huidschilfers. De schilfers verminderen het aantal draaikolkjes die rondom een zwemmende dolfijn ontstaan. En juist die wervelingen remmen het dier normaal gesproken af. Hetzelfde effect zagen de onderzoekers bij een golvende metalen plaat, dat het lijf van een dolfijn moest voorstellen. De plaat hadden ze beplakt met kleine stukjes plastic, die langzaam loslieten in een waterstroom. Net als de schilfers van een echte dolfijnenhuid. Dit soort ‘natuurlijk oplossingen’ kunnen handig zijn bij het ontwerpen van schepen en onderzeeërs, lieten de onderzoekers weten in een persbericht. Maar hun vondst doet eerder denken aan een toepassing in de zwemsport. Een paar maanden geleden introduceerde badpakkenfabrikant Speedo een vernieuwde versie van een soort haaienpak, genaamd Fastskin FSII. De ribbels op dit bijzondere badpak zijn gebaseerd op de huid van haaien. Met dit pak halen zwemmers een snelheidswinst van zo’n vier procent, beweert Speedo. De Nederlandse zwemprof Inge de Bruijn heeft in ieder geval haar gezicht verbonden aan het nieuwe haaienpak. Biologen verwachtten echter minder succes bij dit soort zwemkostuums. Na de introductie van de eerste haaienpakversie, in 2000, zette onder meer de Groningse bioloog John Videler veel vragen bij de werking van het pak. Hij meldde dat het pak zelfs remmend kon werken als de snelheid van de zwemmer niet optimaal is. Aschwin Tenfelde Hiroshi Nagamine et al.: Turbulence modification by compliant skin and strata-corneas desquamation of a swimming dolphin. In: Journal of Turbulence (mei 2004).