De ongeoefende kijker zou het niet direct zeggen, maar de marsverkenner “staat geparkeerd op wat ooit de kust was van een zoute zee.” Zo althans zei geoloog en marsonderzoeker Steve Squyres het gisteren op een persconferentie van Nasa. Nog geen maand geleden verraste Squyres de buitenwacht al met de onthulling dat de rotsen die de marsverkenner Opportunity heeft bestudeerd, ooit in aanraking zijn geweest met een grote hoeveelheid water. Maar dat kon ook grondwater zijn. Wel liet het Opportunity-team doorschemeren dat de laagjes in de rotsen wel verdacht veel lijken op wat je op aarde waterafzettingen zou noemen. Nu zegt Nasa dat hardop. De manier waarop de rotsen zijn gevormd is “betrouwbaar bewijs” van stromend water. En dat betekent dat Mars weer wat meer op de aarde is gaan lijken. De rode planeet kon wel eens de enige andere planeet in het zonnestelsel zijn waar ooit meren of zeeën van water waren. Slagen om de arm zijn er ook. Hoe lang geleden de watermassa’s op Mars aanwezig waren, hoeveel water er was en hoe lang het allemaal heeft geduurd, is nog altijd volstrekt onbekend. Ook is het niet uitgesloten dat Meridiani Planum ooit werd bedekt niet door een zee maar door een ijsvlakte, met diep daaronder het water waarvan Nasa nu sporen heeft gevonden. Of Mars ooit werkelijk een ‘tweede aarde’ was, is daarmee nog steeds zeer de vraag. Al helemaal onduidelijk is of er ooit leven is ontstaan op de rode planeet. Terwijl de meeste nieuwsmedia Mars in steeds rondere woorden bestempelen als ‘planeet waar ooit leven mogelijk is geweest’, tekende persbureau Reuters een opmerkelijke uitspraak op uit de mond van Squyres. “Ik verwacht niet dat we microbiële fossielen zien”, benadrukt de hoofdonderzoeker van het Opportunity-experiment. Uit de korrelgrootte van de rotsen rondom Opportunity maken de Nasa-geologen op dat het water waarin het materiaal is gevormd een stroomsnelheid moet hebben gehad van 0,4 tot twee kilometer per uur. Doorslaggevend is echter de golvende structuur van de bladerdeegachtige laagjes waaruit de rots is opgebouwd. Die structuur is karakteristiek voor water, meent Nasa. Stromend water duwt immers ribbels in zanderige bodems en zorgt ervoor dat meegenomen slib op zwaarte wordt gesorteerd: hier een beetje meer, daar een beetje minder. Dergelijke rondingen vind je niet terug bij laagjes wind- of vulkaanafzetting, stellen de Nasa-geologen vast. Daarin hebben ze trouwens niet helemaal gelijk: op aarde kunnen laagjes windsediment soms wel degelijk erg op waterafzetting lijken, als ze worden kromgebogen door bijvoorbeeld landijs. Maar gecombineerd met de ontdekking van zouten in de martiaanse rotsen, is de zaak voor het water sterk. Ook nu ontdekte Opportunity grote hoeveelheden van de elementen broom en chloor. “Dat versterkt het beeld dat de rotsvormende deeltjes zijn neergeslagen uit verdampend water dat verzadigd raakte met zoutconcentraties”, aldus Nasa. Opportunity is inmiddels met enige moeite uit de ‘Adelaarskrater’ gekrabbeld, de meteoorkrater waarin hij 59 dagen geleden neerplofte. Het karretje staat inmiddels op negen meter afstand van de kraterrand en speurt met zijn camera’s de omgeving af, op zoek naar een nog te bepalen, volgend geologisch avontuur. Maarten Keulemans