Deze week maakte Xenova testresultaten van het nieuwe vaccin bekend op een symposium voor verslavingsonderzoekers. Daar vertelden de betrokken wetenschappers van de Universiteit van Yale dat het vaccin wonderwel werkt. Een select groepje van in totaal dertien cocaïneverslaafden mocht het vaccin uitproberen, en ruim de helft van hen liet het witte poeder staan. Sommigen konden zelfs een halfjaar na de testinjecties de drug nog steeds weerstaan. Het verslavingsvaccin, dat TA-CD heet, ontneemt een cocaïnegebruiker het grootste plezier van de drug. Het middel voorkomt dat cocaïnegebruikers high worden, alsof een liefhebber van chocolade opeens niets meer kan proeven. Nog meer van de genotsstof innemen is dan zinloos. Het geheim van de prik is dat het het lichaam aanspoort om afweerstoffen te maken tegen cocaïne. Op het moment dat de afweerstoffen de drug tegenkomen klampen ze zich er voor altijd aan vast. Het resultaat is een soort dubbelmolecuul, gemaakt van cocaïne en de afweerstof. Die is zó groot dat het niet meer door de toegangspoorten van de hersenen kan, net als iemand die een te hoge hoed opkrijgt en niet meer door de deur past. Op deze manier blijft cocaïne doelloos rondstromen in het bloed totdat het wordt uitgescheiden of afgebroken. Maar met het vaccin zijn verslaafden niet ineens genezen, verwacht woorvoerder Harald Wychgel van het Trimbos Instituut. Het genot van cocaïne is weliswaar sterk verminderd, maar het verlangen naar cocaïne, ook wel ‘craving’ genoemd, blijft bestaan. Wychgel: “Verslaafden moeten echt sterk gemotiveerd zijn om af te kicken, wil het middel nuttig zijn. Dit soort vaccins is dan ook niet meer dan een ondersteunend middel.” Wychgel legt een verband met het middel Naltrexon, een vaccin dat op ongeveer dezelfde manier werkt tegen heroïneverslaving. “Dit middel werkt goed, maar er zijn nog altijd heroïneverslaafden. Daarnaast er zijn natuurlijk genoeg verslaafden die helemaal niet van hun verslaving afwillen. Ze zijn heel tevreden met hun leven, en zijn niet van plan zijn af te kicken.” Onderzoek naar cocaïnevaccins staat nog in de kinderschoenen, blijkt uit een studie naar de effectiviteit van verslavingsbehandelingen dat het Trimbos Instituut vandaag publiceert. Over de behandeling van cocaïneverslaving is nog niet zoveel bekend. “Ook de bruikbaarheid van dit TA-CD vaccin moet nog goed onderzocht worden,” zegt Wychgel, die dan ook nog niet onmiddellijk enthousiast is over de afkickprik. Xenova, dat ook al proeven doet met een nicotinevaccin, is nu van plan om een veel grotere test op te zetten met maar liefst honderddertig proefpersonen. De uitkomsten daarvan moeten zo rond 2006 bekend zijn, schrijft de Britse krant The Guardian deze week. Met die resultaten wil Xenova de waakhonden van de medicijnenmarkt verzekeren dat het cocaïnevaccin werkt. Beursspeculanten zijn nu al overtuigd. Het aandeel Xenova steeg daarom de afgelopen dagen flink op de Londense beurs. Aschwin Tenfelde