Het karkas lag zomaar op de grond, te midden van ‘enorme hoeveelheden botten’ van dieren en mensen. De grafkamer waarin de Franse onderzoeker Alain Zivie het lijk vond, werd dan ook meer dan duizend jaar lang intensief gebruikt. Bewoners van de oude Egyptische hoofdstad Memphis lieten er goedkoop gemummificeerde familieleden achter, en talloze gemummificeerde katten. En: een complete leeuw, zo ontdekte Zivie. De leeuw is nog helemaal compleet en moet van ouderdom zijn gestorven, onthult Zivie morgen in het blad Nature. Waarschijnlijk was het een huisdier. Het skelet is weliswaar niet gewikkeld in bandages; sporen van mummificatie zijn er wel. De verkleuringen van de botten, de houding van het skelet en de aanwezigheid van stukjes verdroogd tandweefsel verraden dat het dier wel degelijk is behandeld met conserverende kruiden. En dat “bevestigt de status van de leeuw als heilig dier in de Late en Griekse Periode”, aldus Zivie. Waarschijnlijk zagen de Egyptenaren leeuwen als een incarnatie van de god Mahes, de zoon van de kattengodin Bastet, denkt de Egyptoloog. Maar Nature ligt nog niet in de winkel, of Zivie’s bevindingen staan al ter discussie. De leeuw kan ook langs natuurlijke weg gemummificeerd zijn geraakt, menen andere onderzoekers. “Het dier lijkt op andere wijze te zijn behandeld dan dieren die ritueel werden begraven”, zegt forensisch antropoloog Robert Pickering tegen Associated Press. “Misschien was deze leeuw gewoon een huisdier van een familie, in plaats van een god.” De Egyptenaren hadden een enigszins vreemde relatie met de koning der dieren. Rond 1100 voor Christus hadden ze de leeuwen goeddeels uitgemoord: er bestaat zelfs een inscriptie die verhaalt hoe farao Amenhoteb III tijdens één jachtpartij ruim honderd dieren doodde. Aan de andere kant had farao Ramses eeuwen later een leeuw als knuffeldier. Hij noemde zijn leeuw ‘Slachter van zijn vijanden’ en nam hem mee op krijgstocht. In de Egyptische mythologie is er een bescheiden rol weggelegd voor de leeuw: de poezengodin Bastet was ooit leeuwinnengodin. Het complex waar Zivie de dode leeuw vond, werd in de veertiende eeuw voor Christus bij Saqqara uitgehouwen als laatste rustplaats voor Maïa, de zoogzuster van de beroemde koning Toetankhamon. Het originele graf werd later echter ontruimd en talloze malen hergebruikt en verbouwd. Daarbij kreeg de tombe onder meer een gedeelte gewijd aan Bastet. Het team van Zivie legde de leeuw al twee jaar geleden bloot, en werkte sindsdien aan de analyse. De oude Egyptenaren staan bekend om hun dierenverering. Zo zijn er talloze gemummificeerde bavianen, katten, vissen, honden en krokodillen gevonden. De Nederlandse viroloog Jaap Goudsmit probeerde in de jaren negentig nog de herkomst van het aidsvirus HIV te achterhalen door het DNA van oude apenmummies te analyseren. Een operatie, die overigens mislukte. Maarten Keulemans Cécile Callou, Anaïck Samzun en Alain Zivie: A lion found in the Egyptian tomb of Maïa. In: Nature, Vol. 427, 211-212 (2004).