Natuurlijk is een ark – ook die van Noach – te klein voor het hele dierenrijk, zegt de moderne variant van de scheppingsleer. En natuurlijk kun je met de bijbel niet alle fossielen van tafel vegen en volhouden dat de aarde slechts zesduizend jaar oud is. Ook mijdt het zorgvuldig de naam van God. De theorie van het 'intelligent ontwerp' is ontstaan uit het creationisme, maar omzeilt daarvan vakkundig de grootste valkuilen, vertelde de Amerikaanse historicus Ron Numbers zaterdag op het jaarlijks congres van de AAAS. De ‘intelligent ontwerp’-aanhangers accepteren zelfs de evolutieleer. Een beetje. Maar niet als enige kracht, want de natuur is op biochemisch niveau zo ingewikkeld, daar moet een intelligent ontwerper de hand in hebben gehad. Op cruciale momenten heeft, volgens hen, een bovennatuurlijke kracht mooie snufjes toegevoegd als het bloedstollingsmechanisme en de (bacteriële) zweepstaarten. Dit keer worden de wetenschappers niet om de oren geslagen met de bijbel, maar met hun eigen gereedschap zoals ingewikkelde kansberekeningen. En met hun eigen onvolkomenheden; dat onderzoekers nog niet alle details van het leven hebben opgehelderd, zou het bewijs zijn dat de evolutieleer niet volstaat. "In de wetenschappelijke wereld maakt 'intelligent ontwerp' nog minder kans dan een sneeuwbal in de hel," aldus Numbers. In wetenschappelijke tijdschriften is de theorie dan ook afwezig. “Toch wordt geclaimd dat het een wetenschappelijke ontdekking is, en dat het openbare onderwijs daarom moet worden aangepast," zegt Numbers. Het zou er de evolutieleer moeten vervangen als basis van de biologie. "Dat is niet in strijd met de grondwet, omdat het niet expliciet over God gaat.” De 'intelligent ontwerp'-lobby is slim, rijk en succesvol. De staat Georgia - waar docenten eerder al waarschuwingsstickers op biologieboeken plakten, ter relativering van de evolutieleer - heeft de ontwerplesstof voor middelbare scholen al aangepast. Dat is ingrijpender dan het in eerste instantie lijkt. Niet alleen zou het het fundament van de biologie uit de lessen halen, maar, benadrukt AAAS-baas Alan Leshner, “ook het besef van wat wetenschappelijk is en wat niet." Respect voor verschillende denkbeelden spreekt voor zich, benadrukt Leshner, maar wetenschaplessen moeten wetenschappelijk zijn en daarin passen alleen naturalistische verklaringen. Negeren volstaat niet meer, beseft de AAAS. Op het congres voorzag Numbers het gehoor van historische munitie, waarna een rechtsgeleerde relevante delen uit de grondwet en actuele rechtszaken behandelde. Een onderwijsdeskundige besprak de eventuele gevolgen voor het onderwijs. De baas van de Amerikaanse wetenschapsvereniging, Alan Leshner, gooide het over een andere boeg en speelt in op de Amerikaanse trots. In ‘Don’t Leave Georgia’s Children Behind’ betoogde hij hoe de scholieren van Georgia de boot zullen missen in een wereld vol wetenschap en technologie. In Nederland is en blijft de evolutieleer centraal in de biologielessen, vertelt Tycho Malmberg van het NIBI Expertise Centrum Biologie. “Evolutieleer is verplichte stof en onderdeel van het eindexamen. Scheppingsleer en spontane levensvorming worden wel genoemd, maar meer in het kader van wetenschapsgeschiedenis.” Dat docenten in de Nederlandse bible belt daarbij andere klemtonen leggen, spreekt voor zich. De moderne variant van het creationisme speelt in Nederland nog niet zo’n rol volgens Malmberg. Twee wetenschappers die het aanhangen zijn VU-hoogleraar waarschijnlijkheidsrekening Ronald Meester en de Delftse hoogleraar moleculaire biofysica Cees Dekker. “In de tijdschriften Skepter en Bionieuws hebben ze een discussie gevoerd, zonder veel succes. Verder wordt het niet zo serieus genomen.” Nederland telt nu eenmaal minder streng gelovigen in de levenswetenschappen. De overige gelovigen kunnen zonder gewetensbezwaren op zondag naar de kerk en op maandag naar de campus, door te concluderen dat God zich niet met de evolutie bemoeit, of dat God de wereld via evolutie heeft geschapen. Simone de Schipper The Challenge of Intelligent Design: New Science or Old Rhetoric? - Responsible Science and 21st-Century Dilemmas. Symposium op het congres van de American Association for the Advancement of Science, Seattle, 14 februari 2004. Alan I. Leshner: Don't Leave Georgia's Children Behind. American Association for the Advancement of Science, 10 February 2004. (www.aaas.org/news/releases/2004/0210childbhnd.shtml)