Wat de Rotterdammers betreft, is het dan ook tijd om Pegintron uit te proberen op mensen. Het ligt voor de hand dat het middel wordt getest op mensen die direct met SARS te maken hebben, zoals verplegers en laboranten. Bij laboratoriumapen werkt het middel als een profylax, een geneesmiddel dat ziekte voorkomt. “Het ziet er heel hoopgevend uit,” zegt Osterhaus, die werd bijgestaan door collega’s uit Japan en Hongkong. “En het grote voordeel is natuurlijk dat we dit middel gewoon uit de kast kunnen trekken. Helemaal weg krijg je SARS hiermee niet. Ik vermoed dat we uiteindelijk uitkomen op een combinatiebehandeling: Pegintron in combinatie met antivirale middelen.” Osterhaus en collega’s spoten Pegintron in bij apen en probeerden de dieren vervolgens te besmetten met SCV, het virus dat SARS veroorzaakt. Dat zorgde voor een uiterst milde vorm van SARS. De apen hoestten nauwelijks nieuwe virusdeeltjes op en hadden amper ziekteverschijnselen. Ook probeerden de onderzoekers vier al geïnfecteerde apen met Pegintron te behandelen. Dat zorgde er eveneens voor dat de dieren minder longschade opliepen en minder nieuwe virusdeeltjes afscheidden. Maar het effect was minder groot dan bij de dieren die van tevoren werden behandeld. Nu maar afwachten of dat ook opgaat voor mensen, schrijven de Rotterdammers in het vakblad Nature Medicine. Tot nu toe wordt SARS behandeld met uiteenlopende antivirale middelen, maar het is onduidelijk in hoeverre die effectief zijn. De groep van Osterhaus is de eerste die met wetenschappelijk bewijs komt voor een middel dat echt werkt. Bovendien zijn Osterhaus en collega’s de eersten die beschrijven hoe een SARS-infectie precies begint. Een belangrijke ontdekking, want met die kennis kan de wetenschap op zoek naar nieuwe behandelingen. Het SARS-virus SCV blijkt een voorkeur te hebben voor een longcel genaamd ‘type 1 pneumocyt’. De wanden van longblaasjes bestaan voor 90 procent uit deze cellen. Dat nota bene interferon aanslaat tegen SCV-infectie, is opvallend. Drie jaar geleden zorgde interferon voor een grote medische rel. De farmaceutische industrie zou met harde hand proberen van interferon-bèta een succesnummer te maken, daarbij artsen manipuleren, en dat allemaal terwijl het middel helemaal niet zou werken. Kritische artsen noemden interferon-bèta daarom het ‘middel op zoek naar een kwaal’. Interferon is van oorsprong een eiwit dat door het lichaam wordt aangemaakt. Het interferon dat Osterhaus gebruikt – ‘gepelygeerde interferon-alfa 2b’ – wordt al enkele jaren gebruikt tegen de leverziekte hepatitis-C. Wel hebben hepatitis-C en SARS gemeen dat het allebei virusziektes zijn. Waarom interferon precies werkt tegen SARS, is onduidelijk. “Dat wilden de referees (de onafhankelijke beoordelaars van wetenschapspublicaties – red.) ook van ons weten. Wij hebben toen gezegd: zoek dan eerst maar eens uit waarom het werkt tegen hepatitis-C. Ook dat weet niemand.” Toch komt de keuze voor interferon niet uit de lucht vallen. Afgelopen zomer bleek al dat interferon-bèta SARS-virusdeeltjes in een reageerbuis doodt. Van het interferon-alfa dat de Rotterdammers gebruikten, is onder meer bekend dat het werkt tegen sommige coronavirussen – de virusfamilie waartoe ook SARS behoort. Osterhaus wijst erop dat zijn laboratorium ‘nog een stuk of tien' andere middelen aan het testen is op proefdieren. Daaronder ook enkele vaccins en antivirale geneesmiddelen. Ook in het buitenland lopen diverse proeven. Zo heeft China een groot aantal vrijwilligers laten inspuiten met een experimentele inenting tegen het virus. Het is echter nog de vraag of dat vaccin werkt. Maarten Keulemans Bart Haagmans, Thijs Kuiken, Byron Martina, Albert Osterhaus: Pegylated interferon-alpha protects type-1 pneumocytes against SARS coronavirus infection in macaques. In: Nature Medicine (2004) Advance Online Publication, DOI 10.1038/nm1001