NASA ziet nattigheid

Dramatische foto’s tonen smelten noordpool

31 oktober 2003

Hoewel niet nieuw, blijft het toch schrikken. NASA heeft twee verbluffende satellietfoto’s vrijgegeven waarop te zien is hoe de noordelijke poolkap kleiner wordt. De smeltsnelheid is ongeveer negen procent per tien jaar, zo schrijft Josefino Comiso in het blad 'Journal of Climate'.

Lemmingen over de kling

Roofdieren veroorzaken kringloop

30 oktober 2003

Het zijn niet hun suïcidale instincten, maar roofdieren die de lemmingen over de kling jagen. Door een opmerkelijke samenwerking bespelen ze de kringloop van een lemmingbevolking. Duitse ecologen maken dit op uit een rekenmodel dat ze opstelden na jarenlang dieren tellen.

Ken ik jou niet ergens van?

Wolfspinnen verkiezen eerste liefde

30 oktober 2003

Vrouwelijke wolfspinnen paren het liefst met mannetjes die ze herkennen uit hun jeugd. Andere mannetje eten ze meestal op. Een Amerikaanse biologe ontdekte dit toen ze de voorpoten van mannetjes beschilderde met nagellak.

Poes vol SARS

Longvirus verstopt zich in huisdieren

29 oktober 2003

SCV, het superverkoudheidsvirus dat de dodelijke longziekte SARS veroorzaakt, kan zich schuilhouden in huiskatten en fretten. Mocht SARS deze winter opnieuw tot quarantaines leiden, vergeet dan niet het kattenluikje dicht te doen, adviseren Rotterdamse virologen.

Tumoren van alle tijden

Ook dinosauriërs hadden kanker

27 oktober 2003

Kanker bestaat al miljoenen jaren. Zelfs dinosauriërs hadden al tumoren, blijkt uit onderzoek met röntgenstralen. Een groot deel daarvan lijkt zelfs op gezwellen die vaak bij mensen voorkomen. Slechts een paar soorten dinosaurussen ontwikkelden deze tumoren, mogelijk door slechte eetgewoonten.

Letters voor leesblinden

Nieuw lettertype helpt dyslectici

24 oktober 2003

De letters b en d lijken zoveel op elkaar dat dyslectici er nogal eens over struikelen. En dat geldt voor heel wat meer zogeheten spiegelletters. Een Nederlandse grafisch ontwerpster bedacht een nieuw lettertype dat dyslectici een handje helpt.

Het lontje van de puberteit

Pubergen duwt brein over de rand

23 oktober 2003

Onderzoekers hebben een gen ontdekt dat de puberteit in gang zet. De ontdekking van het gen levert niet alleen inzicht in de groeistuipen van het volwassen wordende kind, maar biedt ook nieuwe aangrijpingspunten voor de behandeling van uiteenlopende vruchtbaarheidsstoornissen en hormoongestuurde tumoren.

Snelle snuivers

Ratten ontleden geuren razendsnel

21 oktober 2003

Ratten ruiken razendsnel. Volgens een Amerikaanse neuroloog hebben de dieren aan één vleugje genoeg om een heel geurenmengsel te ontleden. In nog geen halve seconde weten ze welke geur hun neus binnenkomt. Vergeleken met ratten zijn wij maar slome snuivers.

Kind van drie ouders

Bijna bijna-kloon geboren

16 oktober 2003

Een kind met drie natuurlijke ouders - bijna was het feit, maar een miskraam verhinderde de geboorte. Dat maakten Amerikaanse en Chinese medici deze week bekend. Hun vakgenoten reageren geschokt, en accepteren geen herhaling van dit experiment.

Eiwitorigamie

RNA helpt prionen vouwen

16 oktober 2003

Verkeerd opgevouwen eiwitten blijken niet de enige oorzaak van ‘prionenziektes’ zoals gekkekoeienziekte en Creutzfeldt-Jakob. Een raadselachtig experiment van een obscure onderzoeksgroep zet het weinige dat de mensheid eindelijk dacht te snappen van prionenziekte weer doodleuk op losse schroeven.

Neuskikker

Belg stuit op levend fossiel

15 oktober 2003

Drol verblijdt biologen

1200 Virussen in mensenpoep

15 oktober 2003

Alweer hebben microbiologen een schatkamer gevonden vol nieuwe levenssoorten. De menselijke drol blijkt een paradijs voor iedereen die op zoek is naar nieuw leven.

Rode ruimtekoorts

China lanceert eerste ‘taikonaut’

15 oktober 2003

De 38-jarige piloot Yang Liwei is de nieuwe held van China. Vannacht is Yang als eerste Chinese ruimtevaarder het heelal in geschoten. “Vast staat dat hij net zo beroemd wordt als onze revolutionaire held, de soldaat Lei Feng,” zegt de Chinees op straat.

Pauwentrots blootgelegd

Traliewerk kleurt veren

14 oktober 2003

Achter het betoverende oog van een pauwenveer gaat een uiterst secuur traliewerk schuil. Chinese natuurkundigen stoeiden wat met deze rasters, en ontvouwden hoe de kleuren van de pauw precies ontstaan.

Buig of barst

'Publieke' wetenschap in opstand

13 oktober 2003

Muziekliefhebbers hebben gratis uitruilsites als Kazaa, de softwarewereld heeft het gratis besturingssysteem Linux en de wetenschap heeft sinds vandaag ‘Public Library of Science’: een gratis vaktijdschrift voor en door wetenschappers die de macht van de grote uitgeefconcerns willen breken. PLOS wil de wetenschap teruggeven aan de wetenschapper, zoals het in galmende retoriek heet. Het gepiep van een opgewonden muis, of het begin van een aardverschuiving?

Pasteur onttroond

Schotse arts ontdekte antisepsis

11 oktober 2003

Misschien moet het woord ‘pasteuriseren’ worden vervangen door een lastiger woord: ‘goodsirriseren’. Al twintig jaar voor Louis Pasteur zou een zekere John Goodsir als eerste ter wereld een bacteriële infectie hebben genezen. De bacteriënleer was allang in zwang toen de grote Pasteur nog een kleine jongen was, beweert een Britse bioloog.

F.C. Universum

Het heelal heeft zo zijn grenzen

10 oktober 2003

Het heelal heeft de vorm van een voetbal. Franse kosmologen maken dit op uit patronen in de kosmische achtergrondstraling. Volgens de Fransen heeft het heelal grenzen, maar ertegenaan botsen is onmogelijk. Nederlandse kosmologen doen het onderzoek af als baarlijke nonsens.

De mannenpil

Voor het eerst echt getest

10 oktober 2003

Nieuwe proeven met de ‘mannenpil’ verliepen succesvol – niemand zwanger, geen bijwerkingen. Ook Organon en Schering werken aan een mannenpil, die eigenlijk geen pil is.

Stapje voor stapje

Hormoonremmer remt terugkeer borstkanker

10 oktober 2003

Een Canadees-Amerikaans onderzoeksteam verkondigt met slaande trom: het hormoononderdrukkende middel letrozol halveert de kans dat borstkanker na jaren terugkeert. Collega-oncologen zijn voorzichtig. Het middel heeft bijwerkingen en zal omgerekend naar Nederland jaarlijks niet meer dan zeven á acht vrouwen het leven redden.

Het deurbeleid van de cel

Nobelprijs scheikunde 2003

8 oktober 2003

De Nobelprijs voor scheikunde is toegekend aan de Amerikanen Peter Agre en Roderick MacKinnon, voor hun werk aan de transportkanalen van de cel. Agre ontdekte de poriën waarlangs water in en uit de cel wordt getransporteerd, en MacKinnon wordt geëerd voor zijn werk aan ionen-kanalen waarlangs zouten worden vervoerd.