Normaal gesproken zit er een wereld tussen, tussen de rattencellen en de robotarm die ze aansturen. De hersencellen van de ratten bevinden zich in een Amerikaans laboratorium. Daar sturen ze via een internetverbinding een robotarm aan die duizenden kilometers verderop staat in het Australische Perth. De robotarm houdt viltstiften vast en tekent daarmee als ware wat de cellen denken. Dit weekeinde staan de hersencellen en de robotarm iets dichter bij elkaar in de buurt. De arm is overgevlogen naar Amerika om te tekenen op de Artbots Robot Talent Show, een jaarlijkse tentoonstelling van creatieve robots in New York. Via een webcam krijgen de rattencellen een foto van bezoekers toegestuurd, die ze vervolgens natekenen met de robotarm. De Australische en Amerikaanse bedenkers noemen het project ‘Meart’, wat staat voor 'multi electrode array art'. En die multi electrode array is waar het allemaal om draait. De Amerikaanse neurologen kweken hersencellen namelijk op een vierkant glasplaatje waarin zestig elektrodes zijn verwerkt. Deze array, een rooster van elektrodes, neemt de elektrische activiteit van de cellen op en verstuurd die gegevens via internet naar de robotarm in Australië. De arm kan met drie kleuren tekenen en hangt boven een wit canvas. Afhankelijk van het elektrische signaal dat hij krijgt toegestuurd, tekent de robotarm verschillende patronen en kleuren op het canvas. Leuk speelgoed, maar het project is in wetenschappelijk opzicht wel degelijk zinvol, vinden de neurologen. Akkoord, de tekeningen van Meart zullen menselijke tekenaars niet werkloos maken, en de onderzoekers zelf vinden ze ook niet beter dan die van een driejarige. Het uiteindelijke doel van de neurologen die zijn verbonden aan de Georgia Institute of Technology en de University of Western Australia, is het bestuderen van leerprocessen op celniveau. De hersencellen lijken van hun eigen werk te kunnen leren. Tekeningen kunnen na voltooiing weer worden omgezet in elektrische signalen, en via internet worden teruggestuurd naar de cellen. In eerdere experimenten was duidelijk te zien hoe de daaropvolgende tekeningen steeds een beetje veranderden, waarschijnlijk door veranderingen in de elektrische activiteit van de hersencellen. Het is wellicht wat vergezocht om dit een leerproces te noemen, want de cellen kunnen in deze opzet natuurlijk ook gewoon als een soort flexibel doorgeefluik worden gezien. De onderzoekers hopen niettemin dat Meart kunstenaars aan het denken zet over wetenschap, en wetenschappers over de minimale vereisten om kunst te maken. Meart werkt in principe onafhankelijk en is enigszins onvoorspelbaar omdat het een wisselend temperament heeft. Net als echte kunstenaars, aldus de neurologen. Of Meart dit weekend opvalt tijdens de Artbots tentoonstelling valt nog te bezien. Er zijn nog veel meer rare creaties te bekijken, zoals een robot die communiceert met insecten, en een architectuur-robot die zelf gebouwen maakt van ijs. Aschwin Tenfelde