Kloon is geen kopie

Poes Cc verbijstert opnieuw

Cc: (foto Nature)
Zoom
Cc: (foto Nature)

Wat genetici al dachten blijkt te kloppen: een kloon is helemaal geen identieke kopie van het origineel. Cc de poes, het eerste gekloonde huisdier ter wereld, lijkt in elk geval van geen kanten op de poes waarvan ze een kloon is. Daarmee is de kans op tweede Hitlers, tweede Saddams – én op identieke versies van u, uw kind of uw huisdier – verkeken.

De makers van Cc de poes, ’s werelds eerste gekloonde huisdier, moeten er raar van hebben opgekeken. Rainbow, de kat waaruit Cc is gekloond, is een lapjeskat met stukken wit, bruin en rood. Cc niet: zij heeft vooral lapjes grijs. Rainbow is rustig en ingetogen. Cc is juist speels en nieuwsgierig. Rainbows vacht is ruw. Cc voelt zacht aan. Toch is Cc een kloon. Heus. Het bewijs daarvoor werd vorig jaar in Nature geleverd door haar makers, een onderzoeksgroep van de Amerikaanse Texas A&M University. De onderzoekers hadden het erfelijk materiaal van Rainbow en haar kloon nog eens naast elkaar gelegd. En echt, het was identiek. Vandaag is het precies een jaar geleden dat Cc werd geboren en met veel bombarie aan de wereldpers werd getoond. De makers van het dier zeiden er toen al bij: denk niet dat u voortaan uw huisdier in gekloonde vorm kunt terugkrijgen. Hoe een kat zich gedraagt hangt voor een belangrijk deel namelijk af van wat hij meemaakt en leert. En hoe Moppie II er precies uitziet, dat hangt voor een deel af van puur toeval. De ontwikkeling van een dier is een ingewikkeld proces waarbij grote hoeveelheden genen om de beurt tot uitdrukking komen. En de uitkomst van dat samenspel is nooit helemaal te voorspellen. En gelijk had het team. Niet alleen innerlijk blijken de twee poezen flink te verschillen; het meest dramatische verschil zit hem in hun uiterlijk. Je hoeft geen geneticus te zijn om te zien dat de genetisch identieke dieren ontegenzeggelijk twee verschillende poezen zijn. Wie had dát gedacht. Het grondige verschil tussen Rainbow en haar kloon lijkt vooral van belang voor het ethische debat over kloontechniek. De geboorte van Cc had dat debat een nieuwe draai gegeven. Cc zou welgestelde dierenbezitters maar op het idee brengen hun geliefde huisdier te klonen – terwijl het asiel vol zit met zielige dieren. Het kloonproject werd betaald door ‘Genetic Savings & Clone’, een commercieel bedrijf dat weefsel van huisdieren tegen fikse betaling opslaat om het ooit te klonen. Kloonsceptici en dierenliefhebbers zijn dan ook opgelucht. Genetics Savings & Clone opmerkelijk genoeg ook: het kloonbedrijf benadrukt tegenover klanten altijd dat een kloon iets heel anders is dan een exacte replica. “Op de korte termijn kun je gemakkelijk misbruik maken van dat misverstand”, vindt bedrijfszegsman Ben Carlson. “Maar op de lange termijn is het onethisch. En een huisdierbezitter zal zelf snel ontdekken: ‘Hee, dit is Fikkie niet, hij herkent me niet en hij herinnert zich de oude trucjes niet’.” Hetzelfde geldt uiteraard voor ouders die een overleden kind willen klonen. Ook is Cc van belang voor het zogeheten ‘Boys from Brasil’-argument: het ethische deeldebat dat zich toespitst op de politieke gevolgen van klonen. Volgens critici zouden boosaardige wereldleiders kloontechnieken kunnen gebruiken om zichzelf te vermenigvuldigen of een nieuw mensenras te kweken – zoals de gekloonde Hitlertjes uit het boek ‘The Boys from Brasil’ van Ira Levin. Cc mag het levende bewijs heten dat zo’n scenario onzin is. Poes Cc zelf is voor zover haar makers kunnen nagaan gezond en wel. Het poesje woont nog altijd in het laboratorium waar ze is geboren. Daarin komt de komende tijd verandering, als ze geleidelijk haar intrede mag doen in het huishouden van Duane Kraemer, een van de genetici die Cc hebben gecreëerd. Maarten Keulemans