Het is een ander soort wereld, de aarde van 2300. Naar het zich laat aanzien wordt het een wereld tjokvol mensen. En dan vooral tjokvol ouderen: volgens de prognose die de VN gisteren openbaarde, is de gemiddelde wereldburger in het jaar 2300 vijftig jaar oud, twee keer zo oud als nu. 17 Procent is zelfs tachtig jaar of ouder, een aantal dat nu ligt op 1 procent. De vergrijzing van de wereld trekt een zware wissel op het jongere deel van de bevolking. In het jaar 2300 heeft iedere werkende te voorzien in de behoefte van één gepensioneerde. Momenteel staan er tegenover iedere gepensioneerde nog twee werkzame mensen. In Japan zet men om die reden hoog in op robottechniek: de Japanners hopen dat robots ooit kunnen werken in de zorg. Afrika wordt het epicentrum van de bevolkingsexplosie die de planeet staat te wachten. Nu al krijgen Afrikanen veel meer kinderen dan andere aardbewoners, en dan is de aids-epidemie nog niet eens bedwongen. Over drie eeuwen, zo verwacht de VN, is het aandeel van de Afrikanen in de wereldbevolking verdubbeld, van 13 naar 24 procent. Terwijl de bevolking overal aanzwelt, zullen er alleen van de inheemse Europeanen steeds minder zijn. Vorig jaar al trad de VN daarmee naar buiten: vooral in Spanje, Griekenland, Italië, Duitsland en Rusland is het geboortecijfer dermate laag, dat er niet genoeg baby’s zijn om de bevolking te verversen. Het ziet er dan ook naar uit dat de inheemse bevolking van Europa zal slinken, van 728 miljoen nu naar ruim 600 miljoen in het jaar 2300. Maar uitgerekend in het kleine Nederland wordt het juist voller. In het meest extreme geval barst ons land straks uit zijn voegen, met liefst 63 miljoen inwoners in het jaar 2300. Volgens het scenario dat de VN het meest waarschijnlijk lijkt, loopt het inwonertal de komende eeuwen op van de huidige 16 miljoen tot ruim 18 miljoen. Ter vergelijking: het aantal Italianen valt in diezelfde periode terug van 54 naar 38 miljoen – een afname van 7 procent. De VN rekent de immigratie en emigratie overigens niet mee. China, India en de Verenigde Staten blijven de komende eeuwen de landen met de meeste inwoners. Rond 2050, zo luidt de verwachting, overstijgt het aantal Indiërs voor het eerst het inwonertal van China. In het jaar 2065 is India op zijn grootst. Er zijn dan naar verwachting 1,6 miljard Indiërs, tegenover 1,5 Chinezen. De komende decennia alleen al krijgt Azië er anderhalf miljard inwoners bij. De demografen van het Departement Economische en Sociale Zaken (DESA) van de VN zijn de eersten om toe te geven dat het voorspellen van bevolkingsgroottes ruime onzekerheidsmarges heeft. De onderzoekers moesten allerlei ruwe aannames doen. Zo gaan ze ervan uit dat de levensverwachting geleidelijk oploopt tot boven de honderd jaar, en dat de minder ontwikkelde landen de westerse gewoonte om minder kinderen te krijgen op den duur zullen overnemen. Net als bij klimaatvoorspellingen de gewoonte is, rekenden de onderzoekers vervolgens drie scenario’s door: een gemiddeld scenario, eentje waarbij de geboortecijfers een kwart kind lager werden gesteld, en een met een geboortecijfer van een kwart kind hoger. Die kleine wijzigingen gaven heel verschillende uitkomsten. In de lage variant draait het er zelfs op uit dat de wereld straks minder inwoners heeft: 2,3 miljard mensen. Het hoge geboortecijfer leidt tot een onvoorstelbaar dichtbevolkte planeet, met niet minder dan 36,4 miljard bewoners. Voor ons eigen land betekent het dat er over driehonderd jaar maximaal 63 miljoen Nederlanders zijn – óf dat de bevolking in het jaar 2020 op zijn grootst is, en daarna halveert, tot 6,2 miljoen inwoners in het jaar 2300. Ter controle becijferde de VN wat er zou gebeuren als er helemaal niets aan de geboortecijfers verandert, terwijl de levensverwachting wél toeneemt. Dat zou leiden tot de onvoorstelbare situatie dat er over driehonderd jaar 22.000 keer zoveel mensen rondlopen op aarde als nu. “Een uitkomst die natuurlijk onmogelijk is,” voegt de VN daar direct aan toe. Het oude Europa is opnieuw de uitzondering. Bij een ongewijzigde situatie zou het continent haast uitsterven. Van het huidige aantal Nederlanders blijven er minder dan drie miljoen over, en in Italië verdwijnt maar liefst 99 procent van de bevolking. Maarten Keulemans, NOS Online