Ons lichaam produceert van nature het hormoon insuline, dat zorgt dat cellen de brandstof glucose op kunnen nemen. Bij patiënten met suikerziekte gaat het mis met de insulinehuishouding, ze maken het hormoon niet of zijn er niet gevoelig voor. Wereldwijd lijden ruim 175 miljoen mensen aan suikerziekte, Nederland telt meer dan 350.000 patiënten. Onbehandeld leidt de aandoening tot gevaarlijk hoge concentraties glucose in het bloed. Om de bloedsuikerspiegel op een normaal peil te houden moeten de patiënten zelf insuline in hun bloed spuiten, twee tot vier keer per dag. Dat prikken is erg belastend en er wordt al lange tijd gezocht naar alternatieven. Insuline kan niet als gewone pil worden geslikt. Het is een eiwit en wordt daarom door het zuur en de enzymen in de mond, keel en maag afgebroken nog voordat het op zijn plek aankomt, in het bloed. Onderzoekers hebben gezocht naar stoffen die de insuline beschermen tegen de vijandige omgeving waaraan het in het lichaam wordt blootgesteld. De zoektocht naar de slimme pil lijkt nu zijn eerste vruchten af te werpen. Professor L. Valuyev, chemicus aan de Russische Academie van de Wetenschappen, heeft een pil ontwikkeld die insuline verpakt in een slim omhulsel. Het omhulsel bevat een natuurlijke stof die uit twee delen bestaat: een suiker en een eiwit. Het eiwit vertraagt de spijsverteringsenzymen die insuline afbreken, zodat de insuline niet beschadigd wordt voordat het bij de bloedbaan is aangekomen. De suiker zorgt ervoor dat de pil zich hecht aan de wand van de dunne darm, en daar de insuline vrijlaat. De pil is Ransulin genoemd, een samentrekking van de instituutsnaam en insuline, de werkzame stof. Onderzoekers aan de Purdue Universiteit hebben een soortgelijke pil ontwikkeld, en hun bevindingen onlangs gepresenteerd op de bijeenkomst van de Amerikaanse Scheikundige Vereniging. Hun bescherming van insuline is geen suiker en eiwit, maar een gel-achtige polymeer dat het hormoon in het spijsverteringskanaal moet beschermen. In de dunne darm is de omgeving minder zuur, waardoor het omhulsel van de pil poreus wordt en de insuline de bloedbaan kan bereiken. Ook wordt de gel op deze plek plakkerig en kunnen de bolletjes insuline zich aan de wand van de dunne darm verankeren. De polymeerbolletjes verdwijnen via de natuurlijke manier uit het lichaam. Twee oplossingen voor hetzelfde probleem: de Russen hebben een natuurlijk stof gevonden, de Amerikanen hebben hem zelf gemaakt. De groep in Rusland lijkt verder te zijn op weg naar een klinische toepassing. Ransulin wordt momenteel onderzocht in een tweede fase klinisch onderzoek, waarbij de pil wordt getest in mensen met suikerziekte. De Amerikanen zijn wat voorzichtiger; zij zijn nog niet met klinische testen begonnen en verwachten niet binnen tien jaar een pil op de markt te kunnen brengen. De insulinepil kan een uitkomst bieden voor veel suikerziektepatiënten, maar zal nog wel even op zich laten wachten, zegt Dr. Bruce Wolffenbuttel, internist en endocrinoloog aan het Academisch Ziekenhuis Maastricht. “De geneesmiddelenfabrikanten Aventis en Pfizer hebben een insuline-inhalator ontwikkeld, en die zal waarschijnlijk eerder op de markt komen dan de insulinepil. En het Canadese bedrijf Generex is bezig met insuline die je op het slijmvlies in de mond sprayt. De insulinepil is zeker een welkom alternatief, maar de insulinespuit blijft voorlopig nog te verkiezen boven de andere alternatieven omdat het een afgepaste, aan de persoon gebonden hoeveelheid insuline direct in het lichaam brengt. Die stuurbaarheid van de dosis moet nog maar bewezen worden met de pil en ook de inhalator.” Kortom, de spuit is nog lang niet uit zicht. Frank Nuijens