De onovertroffen tv-serie Dat willen wij ook liet jaren geleden al zien dat er hard gewerkt werd aan het ontrafelen van de geheimen van de gekko, die nooit uitglijdt en moeiteloos aan één teen aan het plafond kan hangen. Een van de doelen van het onderzoek aan de Stanford universiteit was het ontwikkelen van robots die hetzelfde kunnen. Een primitieve versie was er al in 2005. Dankzij geld van onder meer het Amerikaanse ministerie van defensie gaan de ontwikkelingen door, kun je zien op de site van het project: Stickybot III. Met zijn 16 motoren en zolen van minuscule rubber haartjes klimt het apparaatje inderdaad gemakkelijk tegen muren op. Z'n snelheid lijkt nog weinig op wat echte gekko's laten zien als ze naar een vliegje toe sprinten, maar toch, het ziet er spannend uit. Kijk maar.

"We streefden ernaar de waarheid uit te drukken in artistieke termen, en zo de schoonheid in wetenschap te zoeken'. Zo licht Dharmendra Modha zijn recente paper in PNAS toe op zijn eigen blog. Het gaat misschien net iets te ver om te zeggen dat je de diagrammen van Modha en zijn collega Singh bij wijze van schilderij aan de muur kunt hangen, maar ze zien er inderdaad prachtig uit (zie foto).

Maar het was de Indiers niet alleen om de schoonheid te doen. Hun creatieve uitspatting was bedoeld om het netwerk van verbindingen in het apenbrein beter in beeld te brengen dan ooit. Van groot belang om beter inzicht te krijgen in de complexiteit en werking van de hersenen. Het netwerk blijkt een zeer geintegreerde kern te bevatten "die wel eens ten grondslag zou kunnen liggen aan hogere cognitie en het bewustzijn", denken de onderzoekers. Die kern zou zelfs wel eens "de sleutel kunnen bevatten voor de eeuwenoude vraag hoe het brein de geest voortbrengt".

Een apengeest, dan dan weer wel. En het blijft natuurlijk voorlopig allemaal speculatie. Maar wie zich wil laven aan de mooie plaatjes, kan de 50MB grote powerpoint-presentatie van Modha downloaden.

Self tracking is al een aantal jaren populair bij een klein groepje afficionados die nauwgezet hun gewicht, dieet, conditie, slaappatronen, stemmingen, genen, locatie en wat al niet meten met allerlei technologische hulpmiddelen. 'Ken uzelf', zeg maar, maar dan net anders.

Met een beetje geluk kunnen deze selftrackers binnenkort ook onder hun huid kijken. Californische wetenschappers ontwikkelden een implanteerbare sensor die in real time informatie doorzendt over het glucosegehalte van je bloed. Natuurlijk bedoeld voor diabetes-patienten, maar een beetje selftracker laat zich de kans natuurlijk niet ontnemen om in zijn eigen bloed te turen.

In 1966 voorspelde het BBC-programma Tomorrow's World dat er tien jaar later een huishoudrobot verkrijgbaar zou zijn, die kon stofzuigen, koken en afwassen. Zie dit videofragment. Leuk bedacht, maar de werkelijkheid is ook meer dan vijftig jaar later heel anders. In een enkel huis scharrelt een stofzuigrobotje rond, maar een groot succes is dat nooit geworden. En in de keuken staan allerlei apparaten, maar geen robot om ze te bedienen. Het lukt een robot nog niet eens om een pannenkoek zonder brokken in de pan om te draaien. Of toch... drie Italiaanse onderzoekers doen er iets aan. Ze hebben een robotarm geleerd pannekoeken te keren, zoals je hieronder kunt zien. En in een tweede filmpje leert de arm strijken. Het gaat dus langzaam de goede kant op. Misschien krijgt ieder huis over een jaar of vijftig toch nog zijn huishoudrobot. Of eerst misschien een robotslaaf, bestuurd door iemand uit een lagelonenland.

A robot learning to flip pancakes from Sylvain Calinon on Vimeo.

Zelfs de meeste gelovige mensen geloven niet langer dat de wereld geschapen is in zes dagen en de mens door god gekneed is uit een homp klei. Als je wilt weten hoe de wereld is ontstaan en wat de oorsprong van de mensheid is, dan kun je je beter tot de wetenschap richten.

Maar over de moraal heeft de wetenschap een stuk minder te zeggen. Hoe moet je leven, wat is goed, en wat niet? Voor een antwoord op die vragen ben je hoofdzakelijk aangewezen op religie en filosofie. Toch komt daar de laatste jaren verandering in. Vanaf de jaren zeventig zijn steeds meer wetenschappers zich met deze kwestie gaan bezighouden.

Impresario John Brockman bracht negen vooraanstaande moraalwetenschappers samen op zijn boerderij buiten New York, en liet ze met elkaar discussiëren. Het doel: het bereiken van consensus over de huidige staat van de moraalwetenschap. Of die consensus is bereikt blijft vooralsnog onduidelijk, maar het seminar geeft wel een interessant kijkje in de keuken. Wil je weten wat baby’s, fMRI-scans, psychologie en speltheorie ons duidelijk maken over goed en kwaad, bekijk dan de presentaties van de onderzoekers, die allemaal in 25 minuten hun ideeën uit de doeken doen. De discussies staan helaas niet online, maar dat komt misschien nog. Mocht je presentaties liever beluisteren in de trein: ze zijn ook downloadbaar als mp3.

Update 29 juli: inmiddels staat ook de eerste discussie online. De komende weken komen ze allemaal beschikbaar, in totaal 10 uur video.

Al twaalf jaar is hij er mee bezig: het coordineren van de inspanningen van wetenschappers, kunstenaars en programmeurs om een driedimensionale kaart van het universum te maken. Inmiddels heeft Carter Emmart een demo klaar, die een interactieve 3D-tour door het universum mogelijk maakt. Met de software kun je zelf achter het stuur plaatsnemen en je route bepalen. Vrijelijk het heelal verkennen en langs planeten, satellieten en melkwegen scheren, een soort Google Earth in het kwadraat dus. De software is gratis te downloaden (met dank aan onderstaande lezer voor de tip). Maar je kunt ook eerst de presentatie hieronder bekijken.

Robots spelen een steeds grotere rol in ons leven. Ze plukken fruit, verpakken etenswaren, lassen auto’s in elkaar en zijn onmisbaar bij operaties. Nu worden ze nog aangestuurd door de chirurg, maar volgens Amerikaanse onderzoekers kunnen robots in de toekomst zelfstandig kleine medische ingrepen uitvoeren. Zij ontwikkelden een werkend prototype dat tumors kan opsporen in kunstmatig borst- en prostaatweefsel, en op eigen houtje een biopsie uitvoert.

De onderzoekers ontwikkelden de robot op basis van een bestaande robotarm. Die werd uitgerust met een scansysteem op basis van ultrasoon geluid en een mechanische hand om, precies zoals een chirurg dat doet, een stukje weefsel te verwijderen. De robot is al met succes getest op kalkoenborstfilets, waarvan de textuur overeenkomt met menselijk weefsel.

De onderzoekers denken dat zulke robots in de toekomst kunnen worden ingezet voor allerlei eenvoudige chirurgische handelingen. Een van de belangrijkste uitdagingen is nog om de robot sneller informatie te laten verwerken, wat afhankelijk is van snelle processors en algoritmes. In de tussentijd voert het team testen uit met een paspop die in een onderzoeksstoel zit. De paspop heeft een strakke bh aan waar een kalkoenfilet met een druif in zit. De druif stelt een tumor voor, die de robot moet opsporen. Als dat succesvol verloopt, willen ze overstappen op echt menselijk borstweefsel.

Stel je voor: een artikel over de intelligentie van octopussen, geschreven vlak na afloop van het WK voetbal 2010. Zonder een enkele referentie aan octopus Paul. Precies, ondenkbaar. Maar niet in de VS. Daar schreef het altijd lezenswaardige Seed Magazine (slogan: Science is culture) gisteren over de wonderbaarlijke vermogens van octopussen, zonder zelfs maar een hint naar Paul's voorspellingen. Voetbal leeft gewoon niet bij de Amerikanen, zoveel is duidelijk.

Ondertussen kan elke octopus iets waar het opvissen van een steen uit een bak met water bij verbleekt. Zet ze in een watertank, laat elke dag twee identiek geklede mannen langskomen, laat de ene man ze elke dag te eten geven, en de andere ze elke dag met een stok in hun lichaam poken, en zie: na twee weken kunnen de octopussen een feilloos onderscheid maken tussen de twee mannen.

Hoe ze dat doen? Dat is nog gissen, maar bekend is wel dat octopussen niet alleen honderden miljoenen zenuwcellen in hun hoofd hebben, maar nog veel meer in hun tentakels. Hun zenuwstelsel verschilt dus radicaal van het onze. Het dus maar de vraag of we onze definitie van intelligentie zomaar los kunnen laten op deze dieren. Zou octopus Paul dan gebruikmaken van onvermoede vermogens? Ik hou het voorlopig op een flinke dosis geluk.

Iedereen heeft er wel een paar keer per jaar last van: verkoudheid. Er bestaan geen geneesmiddelen voor deze vervelende, maar op zich vrij onschuldige virusinfectie. Wel zijn er allerhande neussprays op de markt die verlichting bieden en misschien je verkoudheid iets kunnen verkorten. Een van die middeltjes ligt nu onder vuur: neussprays met het ingrediënt zinkgluconaat. Ik heb zo snel niet kunnen vinden of zulke sprays ook in Nederland op de markt zijn, maar schijnbaar worden ze in de Verenigde Staten veel verkocht.  Alleen blijkt dit middel een nogal vervelende bijwerking te kennen: mensen raken er soms hun reukvermogen door kwijt. In enkele gevallen voorgoed. 

Twee Amerikaanse onderzoekers besloten iets dieper in zulke voorvallen van verlies van reukvermogen te duiken. Zij onderzochten of dit echt kwam door de spray, of dat er misschien een andere verklaring mogelijk was waarom mensen plots niets meer roken. Maar in alle gevallen die zij bestudeerden bleek de spray toch echt de boosdoener.

Verwarrend is trouwens dat de neusspray in de VS wordt gekocht als een homeopathisch middel. Wetenschappers roepen al jaren dat homeopathische middelen geen werkzame stoffen bevatten, en dus geen effect hebben; hoe kan het dan dat deze neusspray toch zo'n duidelijk effect heeft (al is het dan een ongewenst effect)? Nou, dat komt omdat het geen echt homeopathisch middel is. Homeopathie houdt in dat je een stof zo ver verdunt met water dat het eindproduct feitelijk geen enkel molecuul van die stof meer bevat. De neusspray waar het hier om gaat bevat echter gewoon het actieve ingrediënt zinkgluconaat. Onverdund. 

Onzichtbaarheid is voor het leger de heilige graal. De Amerikaanse stealthvliegtuigen komen als enige in de buurt van onzichtbaarheid, voor radar althans, maar kosten een slordige vijf miljard dollar. Het Israëlische bedrijf Nanoflight komt nu met een spotgoedkoop alternatief: een speciale nanoverf waarmee elk vliegtuig nagenoeg onzichtbaar wordt voor radar.

Radar werkt met het uitzenden van elektromagnetische straling. Een obect, zoals een vliegtuig, weerkaatst deze radiogolven waardoor het met een radarontvanger gedetecteerd kan worden. Maar de nanodeeltjes in de verf van Nanoflight absorberen de radiogolven en zetten ze om in warmte, die vervolgens aan de omringende lucht wordt afgegeven.

Nanoflight testte de verf op nepraketten. De verf maakte de raketten niet helemaal onzichtbaar voor de radar, geeft Nanoflight toe. Maar een dun laagje verf maakte het voor de radar wel heel moeilijk te maken de raketten te ontdekken en ze te identificeren. Een duidelijke winst dus. En bovendien heeft de verf meer toepassingen. Volgens Nanoflight kan de nanoverf ook gebouwen beschermen tegen straling van nabij gelegen hoogspanningskabels. En de verf kan vanwege de absorberende eigenschappen langs gebouwen een deel van de uitlaatgassen afvangen. Nanoflight voert momenteel in de Israëlische stad Ramat Gan een praktijktest uit door vangrails met nanoverf te behandelen.

Bij een prothese denk je al snel aan een mechanisch apparaat dat een arm of been vervangt. Maar de prothese van de toekomst is een stuk geavanceerder. Amerikaanse onderzoekers ontwikkelen en testen op dit moment een prothese die je kunt aansturen met je hersenen, en waarmee je zelfs kunt voelen.

De kunstarm wordt aangestuurd met micro-sensoren die worden geimplanteerd in de hersenen. Daardoor kun je de arm aansturen door alleen maar te denken aan de beweging. Maar daar stopt het niet: de sensoren geven ook feedback aan het brein over de bewegingen die de prothese maakt. Daardoor krijg je als het ware weer gevoel in je arm. De onderzoekstak van het Amerikaanse leger (DARPA) ziet wel brood in deze ontwikkeling en stak afgelopen week 34,5 miljoen dollar in het project.

Een fascinerende ontwikkeling. Want die sensoren kun je, behalve in een prothese, natuurlijk ook in andere dingen stoppen. Misschien bestuur je je auto binnenkort wel met je gedachten. En het voelen biedt zonodig nog leukere perspectieven. Zou een voor een tennisser niet fantastisch zijn om je racket te voelen, doordat sensoren in het racket rechtstreeks informatie doorseinen naar je hersenen? En wat te denken van muzikanten - of chirurgen - en hun instrumenten? To be continued, hopelijk binnen niet al te lange tijd.

De prominente orthomanueel therapeut Maria Sickesz is met onmiddelijke ingang geschorst als arts. Ze mag dus geen patiënten meer behandelen. Of je haar nu wel een kwakzalfster mag noemen is nog steeds niet duidelijk.

Het Regionaal Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg in Den Haag schorste haar vorige week als arts, omdat ze een patiënte die bij haar kwam voor nekklachten na een val van een paard, had aangepraat dat ze aan beginnende schizofrenie leed. In feite mankeerde de patiente psychisch niets en had Sickesz deze diagnose uit haar duim gezogen, wat de patiënte in ernstige problemen heeft gebracht.

Sickesz is de hoogbejaarde arts die de Vereniging tegen de Kwakzalverij (VtdK) in 2007 aan de rand van de afgrond bracht, omdat die haar publiekelijk een kwakzalver had genoemd. Sickesz stapte naar de rechter, verloor in eerste instantie, maar kreeg in hoger beroep gelijk. De VtdK moest op straffe van een torenhoge dwangsom de kwalificatie ‘kwakzalver’ intrekken, maar heeft dit nooit gedaan en stapte naar de Hoge Raad. Om de juridische kosten te dekken zette de VtdK een inzamelingsactie op touw.

De Hoge Raad besliste in 2009 dat het Gerechtshof zijn werk niet goed gedaan had en dat Sickesz de rechtszaak overnieuw mocht laten doen. Dit is nog niet gebeurd, zodat formeel nog steeds onduidelijk is of de term kwakzalver in haar geval juridisch toelaatbaar is.

De uitspraak van het Tuchtcollege gaat voorbij aan zulke juridische finesses en stelt zonder omhaal dat ‘veel patiënten potentieel risico lopen’ als Sickesz haar beroep blijft uitoefenen. Zij is al twee keer eerder, in 2001 en 2003, door het Tuchtcollege berispt zonder dat zij haar fouten erkende. Het Tuchtcollege stelt dit keer onder meer vast dat zij ‘de indruk heeft gegeven op een geen tegenspraak duldende wijze uitsluitend van haar eigen diagnostiek en behandelmethode overtuigd te zijn, niet alleen in deze zaak maar in het algemeen ten aanzien van patiënten met uiteenlopende ernstige ziekten’

‘Stronteigenwijs’, noem je dat in gewone mensentaal.

Ouderdom komt met gebreken. En omdat mensen steeds ouder worden, krijgen ze dus steeds meer te maken met gebreken. Middelen tegen (de verschijnselen van) veroudering gaan als zoete broodjes over de toonbank, maar veel artsen staan sceptisch tegenover zulke ingrepen: de brond van de eeuwige jeugd zullen we toch nooit vinden, is het idee.

Toch zijn er ook onderzoekers die zich niet zo makkelijk neerleggen bij de vergankelijkheid. Een aantal ouderdomsartsen heeft de handen ineengeslagen en komt nu met een roadmap om de negatieve effecten van de internationale vergrijzing tegen te gaan. Ze komen met drie speerpunten: Mensen moeten minder worden blootgesteld aan giftige stoffen in het milieu, schade aan stofwisselingsprocessen moeten worden geminimaliseerd, en beschadigde delen van het lichaam moeten worden verwijderd, gerepareerd of vernieuwd. Daarmee zouden verouderingsprocessen zo'n zeven jaar kunnen worden opgeschort.

Onsterfelijk zijn we dus voorlopig nog niet, maar het lijkt er wel op dat we steeds gezonder oud kunnen worden. Dat voorspelt weinig goeds voor de mensen die over een aantal jaren nog steeds op hun 65ste willen stoppen met werken.

Even een filosofische overweging, zo vlak voor het weekend. Kan de wetenschap alles beschrijven? Bloemen, dieren, bergen, mensen, gevoelens, gedachten? Het lijkt onwaarschijnlijk. Neem alleen al het kleurenpatroon in de vacht van een kat. Die is bij elke kat anders. Probeer al die miljoenen unieke patronen maar eens te beschrijven. Geen beginnen aan. Maar tegelijkertijd is wel bekend hoe genen informatie bevatten die verantwoordelijk is voor de constructie van pigment, waar de poezenvacht zijn kleur aan heeft te danken. Dus het feit dat een beschrijving onmogelijk is, hoeft een verklaring niet in de weg te staan.

Zou iets dergelijks gelden voor misschien wel het lastigste wetenschappelijke probleem, het zelfbewustzijn? Daar zit je dan, achter je computerscherm, een berichtje te lezen op W24. Je ziet de letters, hoort de geluiden om je heen. En wat meer is: je bent je bewust van die ervaringen - zeker nu ik je er op heb gewezen. Hoe zou de wetenschap ooit zijn vinger kunnen krijgen achter die unieke, subjectieve ervaring, die niet in woorden lijkt te vatten, onuitsprekelijk is? Niet door het te beschrijven, maar door het te verklaren, denkt Susan Blackmore.

Want niet alleen de onbeschrijfelijkheid van alle kattenvachten, zelfs de onuitsprekelijkheid van het menselijk zelfbewustzijn kan wetenschappelijk verklaard worden, daarvan is Blackmore overtuigd. Hoe? Op die vraag moet ze het antwoord nog even schuldig blijven, maar ze doet wel twee suggesties: misschien is het wel een illusie die kan worden verklaard uit de werking van de hersenen, of misschien kan de onuitsprekelijkheid zelf wel worden verklaard. Als die laatste suggestie onbegrijpelijk klinkt, bedenk dan wel dat we hier te maken hebben met een onbeschrijfelijk probleem.

Hoe kan het dat soorten zich ontwikkelen en kunnen aanpassen aan hun omgeving? Dankzij seks. Het erfelijk materiaal wordt door elkaar gehusseld, en de meeste geschikte combinaties hebben de grootste kans op voortplanting. Het individu kan daardoor profiteren van de genetische innovaties binnen de hele soort.

Is er een vergelijkbaar proces gaande binnen culturele evolutie? Ja, denkt Matt Ridley: handel. Het ruilen en uitwisselen van goederen - en later, ideeen - zorgt ervoor dat individuen kunnen profiteren van de ontdekkingen en uitvindingen van alle andere individuen, legt hij uit in zijn TED-talk (zie hieronder). Oftewel: we hebben onze welvaart te danken aan parende ideeen. Niet alleen in de afgelopen eeuwen, maar ook in de komende, denkt Ridley. Hij is daarom zeer optimistisch over de toekomst.

De analogie tussen seks en handel is een leuke, en het is interessant om Ridley te volgen in zijn argumentatie. Zijn conclusie overtuigt helaas minder. Ten eerste is hij wel erg sterk pro-vrije markt, en erg anti-overheid, waardoor hij geen oog heeft voor de negatieve effecten van ongebreidelde vrijhandel. Bovendien gaat hij er vanuit dat wat in het verleden werkte - vrijhandel - per definitie ook in de toekomst werkt. Maar zoals iedereen weet die wel eens een aandeel heeft gekocht: in het verlden behaalde rendementen bieden geen garantie voor de toekomst.

Dat doet weinig af aan zijn lezing: zeer de moeite waard om even een kwartiertje voor uit te trekken.