Dossiers Terug naar dossier Kweekvlees

Van drab tot speklap

Om vlees te maken moet je beginnen bij de basis: de cel, of in dit geval de stamcel. De afgelopen jaren werkten Nederlandse wetenschappers keihard om uit te vogelen hoe zo'n stamcel kan veranderen in een lekker stukje vlees.

Door: Sven de Jong

Onder de juiste omstandigheden kunnen stamcellen oneindig lang blijven delen. Tien cellen vermenigvuldigen zich in twee maanden tot 12 triljoen cellen, oftewel 50 miljoen kilo vlees. De stamcellen van koeien en varkens moeten vervolgens specialiseren (differentiëren) tot spiercellen. Spieren zijn namelijk het vlees dat wij eten.

Tenminste, dat is de bedoeling. Want in tegenstelling tot wat veel mensen denken, hebben wetenschappers nog geen stamcellen uit de embryo’s van koeien en varkens verkregen die dit goed kunnen. Het lukte de onderzoekster Karlijn Wilschut van de Universiteit Utrecht wél om volwassen stamcellen van varkens te laten differentiëren tot spiercellen. Helaas blijft deze cel maar enkele maanden leven en gaat het differentiatieproces nog te traag om er een industrie omheen te bouwen.

Om de stamcellen te laten groeien moeten ze voedsel hebben, beter bekend als medium. Hierin zitten groeifactoren, afkomstig uit het bloedserum van kalveren. Maar een vleesindustrie zonder koeien betekent niks als er alsnog duizenden kalveren nodig zijn voor de productie van medium. Daarom werken onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam aan medium met fotosynthetische algen die voedingsstoffen maken voor de cellen. Daarnaast is het plan om micro-organismen de groeifactoren te laten maken. Helaas staan deze technieken nog in de kinderschoenen, en is het nog erg duur.

Embryonale stamcellen van een muis Als de stamcellen eenmaal in spiercellen zijn veranderd, is het nog geen eetbaar vlees. Losse spiercellen in een petrischaaltje zijn een kleurloos, smaakloos drabje. Ze veranderen pas in echte spieren als ze groeien in het bijzijn van fibroblasten, die de spiercellen een framewerk geven om op te groeien. Ook doen wetenschappers in Eindhoven onderzoek naar het trainen van spieren door ze uit te rekken en elektrische schokjes te geven. Helaas wordt dit onderzoek nog gehinderd door een grof tekort aan geschikte stamcellen om mee te testen.

Hoe veelbelovend kweekvlees ook is, er is nog een boel onderzoek nodig om het aan de praat te krijgen. En daar is een flinke geldinjectie voor nodig. Deskundigen schatten dat er tien tot honderd miljoen euro nodig is om het onderzoek op te starten. Dit baseren ze op een haalbaarheidsstudie, uitgevoerd door onderzoeksbureau SenterNovem. Alleen dan kan Nederland aan het hoofd blijven van één van de grootste nieuwe industrieën van morgen.

Van drab tot speklap

Over dit artikel